Archiwa historii mówionej AZD-SL>Archis
Zajęcia dotyczą archiwów powstających poza państwową siecią archiwalną albo na jej obrzeżach, takich jak inicjatywy społeczne, zbiory prywatne, archiwa rodzinne i spuścizny osobiste. Punktem wyjścia jest rozróżnienie tych kategorii oraz analiza płynnych definicji archiwum społecznego w polskiej i anglojęzycznej literaturze. Omawiane są geneza ruchu archiwistyki społecznej, jego relacje z archiwami publicznymi, problemy reprezentacji i archiwalnych przemilczeń, a także napięcie pomiędzy tożsamościową funkcją zbioru a wymaganiami trwałości, wiarygodności i dostępności.
Warsztatowa część zajęć obejmuje etapy pracy ze zbiorem, kolejno rozpoznanie społeczności i interesariuszy, sformułowanie misji oraz polityki gromadzenia, pozyskiwanie materiałów, dokumentowanie proweniencji, ocenę wartości, porządkowanie, opis zbiorów mieszanych, przygotowanie wywiadu ze świadkiem historii, digitalizację, kontrolę jakości i ochronę plików oraz planowanie dostępu. Studenci pracują na przykładach dostępnych w Internecie cyfrowych archiwów społecznych, a także analizują rozwiązania stosowane przez wybrane polskie i zagraniczne archiwa społeczne.
Zaliczenie ma charakter projektowy. Zespoły przygotowują dokumentację modelowego archiwum społecznego, prywatnego albo rodzinnego. Projekt nie wymaga pozyskiwania realnych danych wrażliwych ani publicznego udostępniania materiałów. Nacisk położony jest na metodologiczną poprawność, wykonalność organizacyjną, etyczną odpowiedzialność oraz zdolność uzasadniania zaproponowanych decyzji archiwalnych.
|
W cyklu 2024/2025-Z:
Celem będzie nabycie przez studentów podstawowej wiedzy i umiejętności związanych z prowadzeniem wywiadów ze świadkami historii, technikami ich rejestracji, opracowania tego typu źródeł na potrzeby archiwum oraz podstaw tworzenia archiwów źródeł mówionych. |
W cyklu 2025/2026-Z:
Celem zajęć jest nabycie przez studentów podstawowej wiedzy i umiejętności związanych z prowadzeniem wywiadów ze świadkami historii, technikami ich rejestracji, opracowania tego typu źródeł na potrzeby archiwum, podstaw tworzenia archiwów źródeł mówionych oraz wykorzystywania relacji w badaniach genealogicznych. |
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2025/2026-Z: | W cyklu 2022/2023-Z: | W cyklu 2024/2025-Z: | W cyklu 2023/2024-Z: | W cyklu 2026/2027-Z: | W cyklu 2026/2027-L: |
Liczba godzin zajęć porwadzonych on-line
Tryb zajęć
Literatura
Literatura podstawowa
Archiwistyka społeczna, red. K. Ziętal, Warszawa 2012 (wybrane rozdziały).
Jarząbek M., Podręcznik do historii mówionej, Warszawa 2024 (wybrane fragmenty, zwłaszcza s. 54–66, 78–93, 103–112, 144–163, 214–225).
Kulecka A., Spuścizny w archiwach, bibliotekach i muzeach w Polsce, „Archeion” t. 100 (1999), s. 70–96 (fragment wskazany przez prowadzącego).
Podręcznik dla archiwistów społecznych, red. M. Pankowska-Dowgiało, Warszawa 2023 (wybrane rozdziały).
Wiśniewska-Drewniak M., Inaczej to zniknie. Archiwa społeczne w Polsce – wielokrotne studium przypadku, Toruń 2019 (wprowadzenie i wybrane studia przypadku).
Literatura uzupełniająca
Bastian J.A., Alexander B. (red.), Community Archives: The Shaping of Memory, London 2009.
Bibeault B., Community Defining Archives: A Comparative View of Community Archives Definitions, „Journal of Contemporary Archival Studies” t. 12 (2025), art. 11.
Flinn A., Community Histories, Community Archives: Some Opportunities and Challenges, „Journal of the Society of Archivists” t. 28, nr 2 (2007), s. 151–176, DOI: 10.1080/00379810701611936.
Gilliland A.J., Štefanac T., Independent Community Archives: Challenging the Status Quo of Private and Public Archives, „Atlanti” t. 28, nr 1 (2018), s. 207–215.
Jóźwik A., Ziętal K. (koord.), Archiwistyka społeczna. Diagnoza i wyzwania, Warszawa 2017.
Paschild C.N., Community Archives and the Limitations of Identity: Considering Discursive Impact on Material Needs, „The American Archivist” t. 75, nr 1 (2012), s. 125–142.
Thompson P., Bornat J., Głos przeszłości. Wprowadzenie do historii mówionej, tłum. P. Tomanek, red. nauk. M. Kurkowska-Budzan, Warszawa 2021.
Zavala J., Migoni A.A., Caswell M., Geraci N., Cifor M., ‘A Process Where We’re All at the Table’: Community Archives Challenging Dominant Modes of Archival Practice, „Archives and Manuscripts” t. 45, nr 3 (2017), s. 202–215, DOI: 10.1080/01576895.2017.1377088.
Zielińska T., Archiwalia prywatne (pojęcie, zakres gromadzenia, metody opracowania), „Archeion” t. 56 (1971), s. 71–78.
Ziętal K., Melon M., Strategia wzmacniania trwałości zbiorów społecznych, Warszawa 2023.
Akty prawne i zasoby cyfrowe
Centrum Archiwistyki Społecznej, Baza archiwów społecznych,
https://cas.org.pl/baza-archiwow/archiwa/
Centrum Archiwistyki Społecznej, portal Zbiory Społeczne,
https://zbioryspoleczne.pl/ [dostęp: 08.10.2026].
Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”, kolekcja Historia Mówiona,
https://biblioteka.teatrnn.pl/dlibra/collectiondescription/198
Ośrodek „Pamięć i Przyszłość”, katalog AtoM,
https://atom.zajezdnia.org/
Ustawa z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, https://eli.gov.pl/eli/DU/1983/173/ogl
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679,
https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2016/679/oj?locale=PL [dostęp: 08.10.2026].
|
W cyklu 2024/2025-Z:
Gocół D., Historia mówiona. Geneza - rozwój - koncepcje, Lublin 2023. |
W cyklu 2025/2026-Z:
Gocół D., Historia mówiona. Geneza - rozwój - koncepcje, Lublin 2023. |
Uwagi
|
W cyklu 2024/2025-Z:
Nakład pracy studenta: udział w ćwiczeniach 30 godz., przygotowanie wywiadu 5 godz., lektura na zaliczenie - 10 godz., przygotowanie do ćwiczeń 10 godzin., konsultacje 5 godz. |
W cyklu 2025/2026-Z:
Nakład pracy studenta: udział w ćwiczeniach 30 godz., przygotowanie scenariusza wywiadu 5 godz., lektura na zaliczenie - 10 godz., przygotowanie do ćwiczeń 10 godzin., konsultacje 5 godz. Metody i narzędzia powstałe w ramach Programu „Skonsolidowany Plan Rozwoju UPJPII” współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój numer i nazwa Osi priorytetowej: III. Szkolnictwo wyższe dla gospodarki i rozwoju, numer i nazwa Działania: 3.5 Kompleksowe programy szkół wyższych na podstawie umowy o dofinansowanie nr POWR.03.05.00-00-Z104/17-01, w ramach modyfikacji programu kształcenia na kierunku Archiwistyka, zarządzanie dokumentacją i infobrokerstwo, w przedmiocie: Genealogia są wykorzystywane w realizacji [aktualnego] przedmiotu: Archiwa historii mówionej. |
Więcej informacji
Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: