Prezenter radiowy DIKS-RRT-SL>Prerad

Celem przedmiotu jest rozwijanie kompetencji niezbędnych do samodzielnego przygotowania i prowadzenia audycji radiowej oraz współpracy z zespołem redakcyjnym i realizatorem dźwięku. Student poznaje specyfikę pracy prezentera, dziennikarza, wydawcy i producenta, a także zależności między formatem stacji, charakterem pasma, potrzebami odbiorców i stylem prowadzenia programu.
Zajęcia mają charakter warsztatowy. Łączą ćwiczenia oddechowe, artykulacyjne i interpretacyjne z redagowaniem tekstów antenowych, nagrywaniem wypowiedzi oraz symulacjami programów na żywo. Student pracuje nad zrozumiałością przekazu, naturalnością wypowiedzi, świadomym wykorzystaniem tempa, pauzy i intonacji oraz reagowaniem na nieprzewidziane sytuacje.
Ważną część zajęć stanowią przygotowanie merytoryczne i odpowiedzialność redakcyjna: wyszukiwanie i ocena źródeł, odróżnianie informacji od opinii i przekazu promocyjnego, prowadzenie wywiadów, moderowanie dyskusji oraz korygowanie błędów. Student poznaje również zasady wykorzystania cudzych nagrań i muzyki, ochrony prywatności oraz poszanowania rozmówców.
Warsztat antenowy zostaje rozszerzony o podstawy produkcji podcastu, nagrywanie rozmów zdalnych, montaż cyfrowy i przygotowanie transkrypcji. Narzędzia AI są analizowane jako pomoc w organizacji pracy, transkrypcji i redakcji materiału, z obowiązkiem sprawdzania wyników, ochrony danych oraz ujawniania istotnych ingerencji w treść lub dźwięk.
Treści programowe:
1. Prezenter we współczesnym środowisku audio. Role prezentera, dziennikarza, wydawcy i producenta. Organizacja redakcji i słownictwo branżowe. Odpowiedzialność prowadzącego za przebieg programu.
2. Rynek radiowy i odbiorcy. Radio publiczne, komercyjne, lokalne, akademickie i internetowe. Formaty muzyczne i słowne. Radio linearne, streaming i podcast. Interpretacja podstawowych danych o słuchalności i zaangażowaniu odbiorców.
3. Głos, ciało i mikrofon. Postawa, oddech, artykulacja, dykcja i higiena głosu. Tempo, akcent, intonacja i pauza. Technika mikrofonowa, odsłuch i kontrola poziomu nagrania. Indywidualna analiza wypowiedzi.
4. Język radiowy i pisanie do słuchania. Przekształcanie tekstu pisanego w wypowiedź mówioną. Zwięzłość, klarowność i logika przekazu. Podawanie nazwisk, liczb, skrótów i terminów specjalistycznych. Język dostosowany do odbiorcy i wolny od stygmatyzacji.
5. Osobowość antenowa i relacja ze słuchaczem. Wiarygodność, naturalność i rozpoznawalny styl. Opowiadanie historii, humor i autoprezentacja. Prowadzenie solo i w duecie. Granice między osobistą wypowiedzią a nadmiernym eksponowaniem prowadzącego.
6. Przygotowanie i dokumentowanie tematów. Ocena wartości informacyjnej i znaczenia tematu dla odbiorców. Weryfikacja źródeł, cytatów i materiałów z mediów społecznościowych. Oddzielanie faktów od interpretacji. Dokumentacja źródeł i aktualizacja informacji.
7. Projektowanie ramówki, pasma i audycji. Profil odbiorcy, cel programu i rytm emisji. Zegar programowy, scenariusz i szczegółowa rozpiska czasowa. Proporcje słowa, muzyki i materiałów nagranych. Przygotowanie wariantu awaryjnego.
8. Formy wypowiedzi prezenterskiej. Otwarcie programu, zapowiedź, łącznik, wejście na muzyce, omówienie zakończonego materiału i zejściówka. Przekazywanie anteny. Ćwiczenia wypowiedzi o określonym czasie trwania.
9. Wywiad i moderowanie rozmowy. Przygotowanie pytań, aktywne słuchanie i pytania uzupełniające. Kontrola czasu, reagowanie na unikanie odpowiedzi i wypowiedzi nieprawdziwe. Rozmowa telefoniczna i zdalna, dyskusja wieloosobowa oraz kontakt ze słuchaczami.
10. Prowadzenie programu na żywo. Przygotowana improwizacja i współpraca z realizatorem. Reagowanie na awarię, brak rozmówcy, zmianę kolejności materiałów i przekroczenie czasu. Informacje z ostatniej chwili: komunikowanie niepewności, aktualizacja przekazu i korekta błędów.
11. Produkcja cyfrowa i odpowiedzialne wykorzystanie AI. Nagrywanie, podstawowy montaż, wyrównanie poziomów i eksport dźwięku. Kontrola automatycznych transkrypcji. Weryfikacja treści wygenerowanych przez AI, rozpoznawanie ryzyka podszywania się głosem oraz zachowanie autentyczności wypowiedzi.
12. Realizacja i ocena autorskiej audycji. Przygotowanie i poprowadzenie programu w symulacji emisji na żywo. Adaptacja wybranego fragmentu do publikacji jako podcast, opracowanie opisu i poprawionej transkrypcji. Odsłuch krytyczny, informacja zwrotna i plan doskonalenia warsztatu.

Efekty uczenia się:
Student zna role członków zespołu radiowego i posługuje się podstawową terminologią branżową. Rozróżnia formaty radiowe i formy audio na żądanie. Charakteryzuje zasady konstruowania audycji, weryfikacji informacji i odpowiedzialności prezentera.
Przygotowuje koncepcję ramówki oraz scenariusz pasma lub audycji. Dokumentuje temat i ocenia wiarygodność źródeł. Redaguje i wygłasza teksty antenowe, prowadzi wywiad oraz reaguje na zmianę sytuacji podczas programu. Nagrywa i montuje prosty materiał audio.
Współpracuje z zespołem, przestrzega ustaleń i terminów. Przyjmuje informację zwrotną i krytycznie ocenia własne nagrania. Bierze odpowiedzialność za rzetelność przekazu, szanuje rozmówców i ujawnia istotne wykorzystanie AI.

Metody dydaktyczne
Ćwiczenia głosowe i mikrofonowe, analiza nagrań radiowych i podcastowych, redagowanie tekstów antenowych, symulacje emisji na żywo, wywiady w parach, zadania redakcyjne w zespołach oraz odsłuch nagrań z informacją zwrotną prowadzącego i grupy.

Zaliczenie z oceną na podstawie:

Portfolio ćwiczeń – 40%: krótkie wejścia antenowe, tekst informacyjny z dokumentacją źródeł oraz nagranie wywiadu.

Projekt końcowy – 50%: autorska audycja trwająca 15–20 minut, zrealizowana w symulacji emisji na żywo, wraz ze scenariuszem, rozpiską czasową i dokumentacją materiałów.

Autorefleksja – 10%: analiza własnego nagrania, wskazanie obszarów wymagających poprawy i opis wykorzystanych narzędzi, w tym AI.

Ocenie podlegają: przygotowanie merytoryczne i rzetelność, klarowność wypowiedzi, technika mikrofonowa, konstrukcja programu, kontakt z rozmówcą i słuchaczem, gospodarowanie czasem oraz jakość współpracy. W planowanych ew. projektach zespołowych oceniany będzie również indywidualny wkład każdego studenta.

Boyd A., Dziennikarstwo radiowe i telewizyjne, Kraków, 2006.
Bralczyk J., Mosiołek-Kłosińska K. (red.), Język w mediach masowych, Warszawa 2000.
Chudziński E., Dziennikarstwo i świat mediów, Kraków 2008.
Magdoń A., Reporter i jego warsztat, Kraków 2000.
Miodek J., "Rozmyślajcie nad mową", Warszawa 1998.
Pisarek W., O mediach i języku, Kraków 2007.
Skworz A., Niziołek A., Biblia dziennikarstwa, Kraków 2010.
Wolny – Zmorzyński K., Kaliszewski A., Furman W., Pokorna – Ignatowicz K., Źródła informacji dla dziennikarza, Warszawa 2008.

Boyd A., Dziennikarstwo radiowe i telewizyjne, Kraków, 2006.
Bralczyk J., Mosiołek-Kłosińska K. (red.), Język w mediach masowych, Warszawa 2000.
Chudziński E., Dziennikarstwo i świat mediów, Kraków 2008.
Magdoń A., Reporter i jego warsztat, Kraków 2000.
Miodek J., "Rozmyślajcie nad mową", Warszawa 1998.
Pisarek W., O mediach i języku, Kraków 2007.
Skworz A., Niziołek A., Biblia dziennikarstwa, Kraków 2010.
Wolny – Zmorzyński K., Kaliszewski A., Furman W., Pokorna – Ignatowicz K., Źródła informacji dla dziennikarza, Warszawa 2008.

Czarnek-Wnuk, Paulina (2021). Rozrywkowe oblicze radia komercyjnego. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Stachyra, Grażyna (2019). „Radio mówi, ale jak? O sztuce dynamizowania wypowiedzi antenowych. Tradycja i współczesność”. Zeszyty Prasoznawcze, 62, nr 1(237), s. 64–79.
Żyrek-Horodyska, E. (2025). „Reporterzy-podcasterzy, czyli kilka uwag o poszerzaniu reporterskiego pola”. Roczniki Nauk Społecznych, 53(4), 151–168.
Poroszewska, Dominika (2024). „Cechy gatunkowe podkastu internetowego na przykładzie O Zmierzchu Marty Niedźwieckiej”. Dziennikarstwo i Media, 21, s. 97–113.
Bachura-Wojtasik, Joanna, Kowalska-Elkader, Natalia (red.) (2021). Słowo, dźwięk, cisza. Radio i sztuka audialna. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Szydłowska, Magdalena, Doliwa, Urszula, Piasecka, Katarzyna, Podbielska, Agnieszka, Kobak, Karolina, Wiśniewska, Marta (2016). „Dżingiel identyfikujący stację jako istotny element programu radiowego. Analiza procesu produkcji”. Media – Kultura – Komunikacja Społeczna, 12, nr 4, s. 121–133.