Philosophy of Artificial Intelligence FIL-ENG-SM>mono03

Wykład 1: Wprowadzenie do AI i filozofii sztucznej inteligencji

Wykład otwierający przedstawia podstawowe definicje inteligencji naturalnej i sztucznej. Pokazuje interdyscyplinarny charakter badań nad AI, łączących informatykę, kognitywistykę i filozofię. Zarysowane zostają główne pytania filozoficzne: czym jest myślenie, świadomość i wiedza. Omówimy także kulturowe i społeczne znaczenie sztucznej inteligencji. Całość wprowadza studentów w tematykę kursu.

Wykład 2: Historia sztucznej inteligencji – początki

Analizujemy filozoficzne i matematyczne źródła AI: logikę, teorię obliczalności i prace Turinga. Przedstawione zostaną narodziny sztucznej inteligencji w latach 1936–1956. Szczególna uwaga zostanie poświęcona tzw. erze symbolicznej. Omówimy przyczyny pierwszej „zimy AI”. Wykład ukazuje, jak zrodziła się idea inteligentnych maszyn.

Wykład 3: Historia sztucznej inteligencji – dalszy rozwój

Tematem są systemy eksperckie i druga zima AI. Następnie przeanalizujemy przejście do paradygmatu probabilistycznego i uczenia maszynowego. Omówione zostanie dojrzewanie AI w latach 2001–2012. Wykład kończy opis rewolucji głębokiego uczenia. Pokazuje to cykliczny charakter sukcesów i kryzysów w badaniach nad AI.

Wykład 4: Uczenie maszynowe i sieci neuronowe

Wprowadzamy w główne podejścia do uczenia maszynowego. Szczególną uwagę poświęcimy sztucznym sieciom neuronowym i ich biologicznym inspiracjom. Zostaną przedstawione koncepcje głębokiego uczenia. Omówimy także przełom architektury transformera. Wykład ukazuje podstawy technologiczne współczesnej AI.

Wykład 5: Modele językowe i ChatGPT

Analizujemy działanie modeli językowych, od prostych n-gramów po duże modele transformacyjne. Szczegółowo przyjrzymy się przykładom analizy języka naturalnego. Omówimy rolę ChatGPT jako narzędzia i wyzwania etyczne jego użycia. Zastanowimy się nad różnicą między językiem ludzkim a maszynowym. Wykład prowadzi do filozoficznych pytań o naturę języka.

Wykład 6: Ucieleśniona inteligencja, robotyka i biologia

Tematem są roboty sytuowane i koncepcja sztucznego życia. Omówimy ucieleśnioną inteligencję, czyli wiedzę osadzoną w ciele. Zbadamy adaptację przez selekcję i samoorganizację. Ważnym wątkiem będą interfejsy mózg–komputer. Na koniec przyjrzymy się AI w biologii syntetycznej, emulacji mózgu i medycynie.

Wykład 7: Informacja i ontologia sztucznej inteligencji

Wykład rozpoczyna refleksja nad pojęciem informacji w nauce i filozofii. Zastanowimy się, jak materia może przetwarzać informację. Następnie przejdziemy do ontologii sztucznej inteligencji – czym jest „byt” AI. Omówione zostaną status i granice maszyn inteligentnych. Wykład łączy perspektywę filozofii przyrody z ontologią technologiczną.

Wykład 8: Świadomość, znaczenie i intencjonalność

Poruszymy problem świadomości maszynowej i jej nieuchwytności. Zastanowimy się, czy AI może posiadać subiektywne doświadczenia. Następnie przeanalizujemy problem znaczenia w kontekście sztucznej inteligencji. Omówimy różne ujęcia intencjonalności. Wykład pokazuje, jak AI stawia wyzwania tradycyjnej filozofii umysłu.

Wykład 9: Etyka i sztuczna inteligencja

Tematem wykładu są moralne implikacje rozwoju AI. Rozważymy, czy systemy sztucznej inteligencji mogą być podmiotami moralnymi. Omówimy odpowiedzialność za decyzje podejmowane przez algorytmy. Szczególna uwaga zostanie poświęcona kwestiom sprawiedliwości, uprzedzeń i transparentności. Wykład obejmie też zastosowania AI w pracy, wojnie i kontroli społecznej.

Wykład 10: Dzielona epistemologia i kreatywność AI

Przedstawimy koncepcję dzielonej epistemologii i jej kwantowy model. Zastanowimy się, jak AI współtworzy wiedzę razem z człowiekiem. Omówimy rolę AI w kreatywności matematycznej i językowej. Wykład podkreśla współzależność człowieka i maszyny w procesach poznawczych. To prowadzi do pytania o nowe formy epistemologii.

Wykład 11: AGI – sztuczna inteligencja ogólna

Wprowadzimy pojęcie sztucznej inteligencji ogólnej (AGI). Omówimy obecny status badań i główne podejścia teoretyczne. Zastanowimy się nad granicami technicznymi i poznawczymi. Przedstawimy modele hybrydowe i możliwe scenariusze rozwoju. Wykład podkreśla filozoficzne konsekwencje dążenia do AGI.

Wykład 12: Superinteligencja i transhumanizm

Przedstawimy koncepcję superinteligencji jako wyzwania dla przyszłości człowieka. Omówimy ideę osobowości technologicznej. Zastanowimy się nad transhumanizmem i transcendencją technologiczną. Podjęte zostaną pytania eschatologiczne i etyczne. Wykład ukazuje, jak AI wpływa na filozofię przyszłości.

Wykład 13: Wyzwania AI dla religii i teologii

Tematem są teologiczne implikacje rozwoju sztucznej inteligencji. Omówimy paradoks inteligentnego projektu w kontekście technonauki. Zastanowimy się nad konsekwencjami AI dla obrazu człowieka i Boga. Wykład ukaże napięcia między wiarą a technologią. To otworzy pole do interdyscyplinarnej refleksji teologiczno-filozoficznej.

Wykład 14: Podsumowanie – AI jako wyzwanie filozoficzne i kulturowe

Wykład końcowy syntetyzuje główne problemy kursu. Zestawia perspektywy techniczne, filozoficzne, etyczne i teologiczne. Omówimy różne możliwe scenariusze przyszłości AI. Zastanowimy się nad rolą człowieka w epoce inteligentnych maszyn. Wykład pełni funkcję refleksji nad całością zagadnienia.