Egzystencjalne problemy człowieka FIL-FZP-SM>ProblemCw
Podczas zajęć omawiane będą - w oparciu o wskazaną literaturę - następujące zagadnienia:
1. Zagadnienie „sytuacji granicznych” w życiu osoby (w ujęciu K. Jaspersa):
- K. Jaspers, Wprowadzenie do filozofii, przeł. A. Wołkowicz, Warszawa 2000, s. 11–17 (rozdział „Źródła filozofii”).
2. Problematyka egzystencjalna w myśli starożytnej (na przykładzie Platona i Epikura):
- Platon, Fedon, przeł. W. Witwicki (dowolne wydanie).
- Epikur z Samos, List do Menoikeusa, przeł. K. Leśniak.
3. Człowiek jako istota dramatyczna (na przykładzie fenomenologii J. Tischnera):
- J. Tischner, Zarys filozofii człowieka dla duszpasterzy i artystów, w: Tenże, Myślenie w żywiole piękna, Kraków 2013, s. 139–158 (dwa rozdziały: „Wprowadzenie” i „Horyzonty dramatu”).
4. Zagadnienie sensu życia i idea losu (w perspektywie filozofii analitycznej J.M. Bocheńskiego i B. Wolniewicza):
- J. M. Bocheński, O sensie życia, Kraków 1993, s. 7–22 (rozdział „O sensie życia”).
- B. Wolniewicz, O idei losu, w: Tenże, Filozofia i wartości. Tom IV, Warszawa 2021, s. 249–259.
5. Problem cierpienia (w ujęciu W. Tatarkiewicza):
- W. Tatarkiewicz, O szczęściu, Warszawa 1990, s. 141–160 (rozdział „Cierpienia”).
6. Metafizyczny pesymizm (na przykładzie filozofii E. Ciorana):
- E. Cioran, Rozmowy z Cioranem, przeł. I. Kania, Warszawa 1999, s. 51–82 (rozdział „Z Cioranem rozmawia Leo Gillet”).
7. Sens życia a sens wszechświata (cz. I: pytanie o racjonalność świata):
- M. Heller, Czy świat jest racjonalny?, „Zagadnienia Filozoficzne w Nauce” 20 (1997), s. 66–78.
- J. Życiński, Filozoficzne aspekty matematyczności przyrody, w: Filozofować w kontekście nauki, red. M. Heller, A. Michalik, J. Życiński, Kraków 1987, s. 170–185.
8. Sens życia a sens wszechświata (cz. II: racjonalność świata, konieczność i przypadek w ewolucji wszechświata):
- M. Heller, Granice nauki, Kraków 2021, s. 213–236 (dwa rozdziały: „W poszukiwaniu sensu” i „Konieczność i przypadek w ewolucji Wszechświata”).
9. Sens życia a sens wszechświata (cz. III: naturalizm, emergentyzm, naukowy obraz ewolucji życia a teologia):
- J. Życiński, Wszechświat emergentny. Bóg w ewolucji przyrody, Lublin 2009, s. 15–57 (trzy rozdziały: „Redukcja a emergencja w procesie rozwoju przyrody”, „Perspektywy ewolucji emergentnej”, „Stworzenie, przypadek, sens”).
10. Scjentyzm a zagadnienie celowości życia na Ziemi (na przykładzie poglądów R. Dawkinsa):
- R. Dawkins, Ślepy zegarmistrz czyli jak ewolucja dowodzi, że świat nie został zaplanowany, przeł. A. Hoffman, Warszawa 1994, s. 21–45 (rozdział „Wyjaśnić to, co zupełnie nieprawdopodobne”)
- R. Dawkins, Rzeka genów, przeł. M. Jannasz, Warszawa 2010, s. 15–51 (rozdział „Cyfrowa rzeka”).
11. Status człowieka w przyrodzie ożywionej (cz. I: perspektywa scjentystyczna wobec pytania o miejsce istot ludzkich w świecie):
S. Stewart-Williams, Darwin, Bóg i sens życia, przeł. P.J. Szwajcer, Stare Groszki 2014, s. 179–247 (trzy rozdziały: „Istoty ludzkie i ich miejsce we Wszechświecie”, „Miejsce istot ludzkich wśród innych zwierząt”).
12. Status człowieka w przyrodzie ożywionej (cz. II: monizm a problem duchowości z perspektywy filozofii umysłu):
- F. Crick, Zdumiewająca hipoteza, czyli nauka w poszukiwaniu duszy, przeł. B. Chacińska-Abrahamowicz, M. Abrahamowicz, Warszawa 1997, s. 17–29 (rozdział „Wprowadzenie”),
- J. Życiński, Wszechświat emergentny. Bóg w ewolucji przyrody, Lublin 2009, s. 73-111 (dwa rozdziały: „Emergencja psychizmu ludzkiego”, "Między biologią a duchowością").
13. Problematyka starzenia się (cz. I: ujęcie A. Kępińskiego):
- A. Kępiński, Rytm życia, Kraków 1992, s. 374–390 (rozdział „Rytm życia”).
14. Problematyka starzenia się (cz. II: ujęcie J. Amery’ego):
- J. Amery, O starzeniu się. Bunt i rezygnacja, przeł. B. Baran, Warszawa 2018, s. 43–70; 127–155 (dwa rozdziały: „Obcy samemu sobie” i „Żyć z umieraniem”).
15. Zagadnienie "dobrowolnej śmierci" (w ujęciu J. Amery’ego):
- J. Amery, Podnieść na siebie rękę. Dyskurs o dobrowolnej śmierci, przeł. B. Baran, Warszawa 2018 (trzy rozdziały: „Jak naturalna jest śmierć?", „Podnieść na siebie rękę", „Należeć do siebie”).
Koordynatorzy przedmiotu
Tryb zajęć
Efekty kształcenia
F2aK_W05: student zna szczegółowo i dogłębnie rozumie poglądy wybranego wiodącego autora filozoficznego lub bieżący stan badań w zakresie wybranej problematyki filozoficznej.
F2aK_W08: student posiada znaczną sprawność w identyfikowaniu i twórczym rozwijaniu problemów filozoficznych wyrosłych na gruncie: 1) nauk kognitywnych lub 2) religii i teologii lub 3) etyki i zagadnień pragmatyki życia społecznego lub 4) kultury i języka lub 5) psychologii.
F2aK_U12: student rekonstruuje i konstruuje argumentacje z perspektywy różnych stanowisk filozoficznych, uwzględniając właściwe każdemu z nich typy argumentacji i dostrzegając zachodzące między nimi zbieżności i różnice.
F2aK_K07: student uznaje konieczności odwoływania się do racjonalnej argumentacji w debatach na temat współczesnych problemów i rozumie odpowiedzialność filozofa za racjonalny charakter sporów.
Fp2aK_W01: student objaśnia i charakteryzuje wiedzę na temat związków filozofii z psychologią, zwłaszcza w kontekście szczegółowych problemów pojawiających się na styku wybranych subdyscyplin psychologicznych i filozofii człowieka.
Kryteria oceniania
1. Praca zaliczeniowa (objętość ok. 3-4 stron) na temat związany z problematyką poruszaną podczas ćwiczeń. Propozycje tematów do wyboru zostaną podane w ciągu 2 tygodni od rozpoczęcia semestru.
2. Kolokwia sprawdzające przygotowanie do zajęć (2 kolokwia w trakcie semestru).
3. Obecność podczas ćwiczeń.
Literatura
Literatura podstawowa podana w opisie przedmiotu.
Literatura dodatkowa (obejmuje prace autorów nieuwzględnionych w wykazie literatury podstawowej):
- Augustyn z Hippony, Wyznania, przeł. Z. Kubiak (dowolne wydanie).
- Boecjusz, O pocieszeniu jakie daje filozofia, przeł. G. Kurylewicz, M. Antczak, Kęty 2006.
- K. Dąbrowski, Trud istnienia, Warszawa 1986.
- V.E. Frankl, Homo patiens, przeł. R. Czernecki, J. Morawski, Warszawa 1984.
- S. Kierkegaard, Bojaźń i drżenie. Choroba na śmierć, przeł. J. Iwaszkiewicz, Warszawa 1972.
- W. Kunicki-Goldfinger, Znikąd donikąd, Warszawa 1993.
- F. Nietzsche, Tako rzecze Zaratustra, przeł. W. Berent (dowolne wydanie).
- B. Pascal, Myśli, przeł. T. Boy-Żeleński (dowolne wydanie).
- J.P. Sartre, Egzystencjalizm jest humanizmem, przeł. K. Szeżyńska-Maćkowiak, J. Krajewski, Warszawa 1998.
- J. Tischner, Filozofia dramatu (dowolne wydanie).
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: