Nadzieja po Auschwitz, Kołymie, Buczy FIL-SM>mono1
Cz. I wprowadzająca
Czy po Auschwitz, Kołymie i Buczy można mówić o nadziei? Czy można mieć nadzieję?
Problem etyczny i metodologiczny: granice wypowiadalności, ryzyko trywializacji, nadzieja a pocieszenie
Granica człowieczeństwa: muzułman
Auschwitz. Świadectwa więźniów żydowskich i polskich. Różnice losów
Kołyma i Gułag. Dehumanizacja, zło systemowe, przetrwanie i jego cena
Bucza i wojna w Ukrainie. Świadectwa i reportaże, poezja ukraińska „z okopów”. Problem „nowego” doświadczenia zła i pamięci w czasie rzeczywistym.
Cz. II. Pytania filozofii i teologii po katastrofie
„Po Auschwitz”: Adorno, Améry, Wodziński. Czy filozofia i poezja są jeszcze możliwe? Etyka po Zagładzie?
Bóg po Oświęcimiu - perspektywa żydowska: Jonas, Fackenheim, Wiesel, Heschel. Zerwanie Przymierza, milczenie Boga, tradycyjna teodycea i jej krytyka
Teologia chrześcijańska wobec Szoa i Gułagu. Bonhoeffer, Moltmann, Metz, Soelle
Część III. Filozofie nadziei
Gabriel Marcel: Nadzieja jako odpowiedź na tajemnicę bytu. Nadzieja i wierność, nadzieja wobec „więzienia” i skrajnej próby
Józef Tischner: nadzieja jako „światło” i „przestrzeń” spotkania. Świat ludzkiej nadziei; Tischner wobec zła i cierpienia; „nadzieja na miarę człowieka”.
Karol Tarnowski: Wiara i nadzieja.
Część IV. Nadzieja jako zadanie: literatura, etyka, wspólnota
Poezja jako świadectwo nadziei (lub jej braku). Celan, Sachs, Miłosz, Herbert, Różewicz; poezja ukraińska (Żadan, Krywcow, Amelina).
Etyka nadziei i pamięci. Odpowiedzialność, przebaczenie, sprawiedliwość, świadectwo.
(Nie)możliwość dialogu po Auschwitz.
|
W cyklu 2026/2027-Z:
Cz. I wprowadzająca |
Koordynatorzy przedmiotu
Liczba godzin zajęć porwadzonych on-line
Tryb zajęć
Efekty kształcenia
Uczestnik wykładu
Potrafi scharakteryzować koncepcje nadziei w ujęciu Tischnera, Marcela i Tarnowskiego oraz ich konteksty filozoficzne i teologiczne
omawia najważniejsze stanowiska filozofii i teologii wobec problemu zła i cierpienia po Auschwitz
zna wybrane świadectwa, teksty literackie i poetyckie dotyczące Zagłady, łagrów i wojny w Ukrainie
formułuje własne stanowisko wobec pytań o sens nadziei w sytuacjach granicznych
wykazuje wrażliwość i szacunek wobec doświadczenia ofiar i ocalałych, unikając instrumentalizacji cierpienia
jest przygotowany do dialogu międzyreligijnego i międzykulturowego w kwestii pamięci i odpowiedzialności
Kryteria oceniania
Ocenianie ciągłe - czytanie krótkich fragmentów tekstów źródłowych przed zajęciami i rozmowa o nich podczas zajęć
Literatura
Agamben Giorgio, Co zostaje z Auschwitz. Archiwum i świadek (Homo sacer III), przeł. S. Królak, Warszawa 2008.
Amelina Wiktorija, Świadectwo, przeł. A Kamińska, Sejny 2024.
Amery Jean, Poza winą i karą. Próby przełamania podjęte przez złamanego, przeł. R. Turczyn, Kraków 2007.
Błoński Jan, Biedni Polacy patrzą na getto, Kraków 2008.
Bóg i Auschwitz. O Edycie Stein, wizycie Papieża Benedykta XVI i Bogu w mrokach dziejów, red. M. Deselaers, L. Łysień, J. Nowak, Kraków 2007.
Dialog u progu Auschwitz, t. I, red. M. Deselaers, Kraków 2003.
Frankl Victor Emil, Człowiek w poszukiwaniu sensu, przeł. A. Wolnicka, Warszawa 2015.
Horoszewicz Michał, Symbolika Auschwitz dla Żydów i chrześcijan, „Collectanea Theologica” 62/2 (1992), s. 37-88.
Hryniewicz Wacław, Hermeneutyka w dialogu. Szkice teologiczno-ekumeniczne, t. 2, Opole 1998.
Kępiński Antoni, Refleksje oświęcimskie, Kraków 2005.
Koniński Karol Ludwik, Ex Labiryntho, Warszawa 1962.
Koniński Karol Ludwik, Uwagi 1940-1942, Poznań 1987.
Kossak Zofia, Z otchłani, Warszawa 1958.
Krywcow Maksym, Talk-show wojna, przeł. A Kamińska, Sejny 2024.
Liszka Katarzyna, Etyka i pamięć o Zagładzie, Warszawa 2016.
Metz Johann-Baptist, Teologia wobec cierpienia, przeł. J. Zychowicz, Kraków 2008.
Michalski Krzysztof, Eseje o Bogu i śmierci, Warszawa 2014.
Milchman Alan, Rosenberg, Alan, Eksperymenty w myśleniu o Holocauście: Auschwitz – nowoczesność i filozofia, przeł. L. Krowicki, J. Szacki, Warszawa 2003.
Pawełczyńska Anna, Wartości a przemoc. Zarys socjologicznej problematyki Oświęcimia, Warszawa 1973.
Polak Beata, Polak Tomasz, Porzucić etyczną arogancję. Ku reinterpretacji podstawowych pojęć humanistyki w świetle wydarzenia Szoa, Poznań 2011.
Różewicz Tadeusz, Teksty odzyskane, oprac. P. Dakowicz, Kołobrzeg 2022.
Sachs Nelly, Rozżarzone zagadki/Gluhende Ratsel. Wiersze wybrane, przeł. R. Krynicki, Kraków 2006.
Tarnowski Karol, Tropy myślenia religijnego, Kraków 2009.
Tischner Józef, Idąc przez puste Błonia, Kraków 2005.
Tischner Józef, Myślenie według wartości, Kraków 2000.
Tischner Józef, Świat ludzkiej nadziei. Wybór szkiców filozoficznych 1966-1975, Kraków 1992.
Wodziński Cezary, Kairos. Konferencja w Todtnaubergu. Celan – Heidegger, Gdańsk 2010.
Żadan Serhij, W mieście wojna, przeł. M. Petryk, Czarne 2024.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: