Nauki pomocnicze historii HIS-SL>naukphi-3-c
Ćwiczenia mają za zadanie przygotować studenta praktycznie do pracy z określonymi rodzajami źródeł historycznych, a konkretnie: dyplomami, w tym do ich odczytania dzięki podstawom paleografii i wydatowania przy użyciu informacji z zakresu chronologii. Z kolei odcyfrowaniu źródeł nowożytnych mają posłużyć ćwiczenia neograficzne, zaś we wskazaniu autora dokumentu pomocne będą zajęcia poświęcone heraldyce i sfragistyce. Osobno omówione zostaną - rozwijające się z dużą intensywnością - genealogia i bibliografia historyczna. Wreszcie przybliżone będą również nauki pomocnicze historii pozostające na pograniczu z innymi dziedzinami czy dyscyplinami, jak: epigrafika (korzystająca z osiągnięć archeologii), antroponomastyka (sięgająca do językoznawstwa), symbolika (czerpiąca z historii sztuki) czy historia mówiona (wymagająca niejednokrotnie wiedzy psychologicznej czy socjologicznej). Całość kursu ma zatem pomóc studentom w lepszy zrozumieniu wspomnianych źródeł, nabyciu umiejętności poddawania ich krytycznej ocenie oraz pozyskaniu na ich podstawie jak największej ilości poszukiwanych informacji.
|
W cyklu 2025/2026-Z:
1. Nauki Pomocnicze Historii - wprowadzenie do zagadnienia. |
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2025/2026-Z: | W cyklu 2025/2026-L: | W cyklu 2022/2023-Z: | W cyklu 2023/2024-Z: | W cyklu 2022/2023-L: | W cyklu 2024/2025-Z: | W cyklu 2023/2024-L: | W cyklu 2024/2025-L: |
Liczba godzin zajęć porwadzonych on-line
Tryb zajęć
Efekty kształcenia
Po zakończeniu zajęć student:
[WIEDZA]
(Ew_1) definiuje pojęcie dyplomu i wymienia jego funkcje
(Ew_2) objaśnia sposób mierzenia i zapisywania czasu stosowany w różnych kulturach i cywilizacjach
(Ew_3) wymienia rodzaje pisma używanego w Europie Zachodniej od starożytności do współczesności
(Ew_4) wyjaśnia podstawowe pojęcia genealogiczne i wymienia główne źródła do badań genealogicznych
(Ew_5) objaśnia genezę herbu i jego budowę
(Ew_6) definiuje pojęcie epigrafiki i przedstawia typologię inskrypcji
(Ew_7) opisuje budowę i funkcję pieczęci
(Ew_8) podaje przykłady wykorzystania wiedzy semiologicznej w badaniach historycznych
[UMIEJĘTNOŚCI]
(Eu_1) właściwie konstruuje formułę wewnętrzna dyplomu
(Eu_2) wykonuje obliczenia pozwalające określić datę powstania danego tekstu
(Eu_2) odczytuje przykładowe teksty paleograficzne i neograficzne
(Eu_3) konstruuje przykładowe drzewo genealogiczne
(Eu_4) opisuje przykładowy herb zgodnie z zasadami heraldyki
(Eu_5) przygotowuje scenariusz zajęć muzealnych dla wybranej grupy użytkowników
(Eu_6) odczytuje przykładową inskrypcję
(Eu_7) zgodnie z zasadami sfragistyki opisuje przykładowa pieczęć i/lub tłok pieczętny
(Eu_8) przeprowadza efektywny wywiad historyczny
[KOMPETENCJE SPOŁECZNE]
(Ek_1) jest gotowy wykorzystać zdobytą wiedzę jako impuls do rozwijania swoich badań historycznych oraz doskonalić umiejętności związane z naukami pomocniczymi historii
(Ek_2) rozumie konieczność podejmowania pracy zespołowej przy analizie bardziej złożonych zbiorów źródeł historycznych oraz posiłkowania się wynikami badań specjalistów z nauk pomocniczych
(Ek_3) ma świadomość znaczenia różnego rodzaju źródeł historycznych
Kryteria oceniania
Postawą uzyskania zaliczenia z przedmiotu są:
(W_1) obecność na zajęciach w wymiarze określonym przez przepisy uczelniane (dopuszczalne dwie nieobecności, kolejne odrabiane poprzez lekturę zadanych artykułów w ilości proporcjonalnej do "nadprogramowych" absencji pod rygorem obniżenia oceny końcowej)
(W_2) aktywny udział w dyskusji
(W_3) wykonanie ćwiczeń przewidzianych w programie zajęć (w tym zamieszczonych na platformie Moodle)
(W_4) znajomość omawianych zagadnień – weryfikacja za pomocą kolokwium sprawdzającego (test o zróżnicowanych rodzajach zadań)
Literatura
Lektury podstawowe:
Materiały własne prowadzącego, a ponadto:
Semkowicz W., Encyklopedia nauk pomocniczych historii, Kraków 1999.
Szymański J., Nauki pomocnicze historii, Warszawa 2004 (oraz wcześniejsze wydania).
Lektury uzupełniające:
Bielińska M., Gąsiorowski A., Maleczyński K., Dyplomatyka wieków średnich, Warszawa 1971.
Chronologia polska, red. B. Włodarski, Warszawa 1957.
Dworzaczek W., Genealogia, Warszawa 1959.
Dyplomatyka staropolska, red. T. Jurek, Warszawa 2015.
Forstner D., Świat symboliki chrześcijańskiej, Warszawa 2001.
Gieysztor A., Zarys dziejów pisma łacińskiego, Warszawa 1973.
Gocół D., Historia mówiona, Geneza, rozwój, koncepcje, Lublin 2023.
Gumowski M., Haisig M., Mikucki S., Sfragistyka, Warszawa 1960.
Kuczyński S.K., Polskie herby ziemskie. Geneza, treści, funkcje, Warszawa 1993.
Lurker M., Przesłanie symboli w mitach kulturach i religiach, Warszawa 2011.
Marecki J., Kolak W., Leksykon godeł zakonnych, Łódź 1997.
Marecki J., Rotter L., Jak czytać wizerunki świętych?. Leksykon atrybutów i symboli hagiograficznych, Kraków 2009.
Owczarek J., Genealogia, Rzeszów 2013.
Piech Z., Ikonografia pieczęci Piastów, Kraków 1993.
Polska heraldyka kościelna, red. K. Skupiński, A. Weiss, Warszawa 2004.
Potkowski E., Książka rękopiśmienna w kulturze Polski średniowiecznej, Warszawa 1984.
Semkowicz W., Paleografia łacińska, Kraków 2002.
Seroka H., Herbarz miast małopolskich do końca XVIII wieku, Warszawa 2002.
Szwejkowska H., Książka drukowana XV-XVIII wieku. Zarys historyczny, Wrocław – Warszawa 1987.
Szymański J., Herbarz średniowiecznego rycerstwa polskiego, Warszawa 1994.
|
W cyklu 2025/2026-Z:
Podstawowa: Uzupełniająca: |
Uwagi
|
W cyklu 2025/2026-Z:
Do zaliczenia niezbędne są: |
W cyklu 2025/2026-L:
30 godz. - uczestnictwo w zajęciach |
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: