Wykład fakultatywny: dr Paweł Krokosz HIS-SM>wykfak26z
Wykład fakultatywny "Kultura rosyjska XVI - XVIII wieku"
Zapoznanie studentów z kulturą rosyjską XVI – XVIII w. w ujęciu ogólnym, a także z wybranymi jej aspektami - architektura, literatura, drukarstwo, malarstwo, rzeźba, zwyczaje i obyczaje - za panowania poszczególnych władców:
I. Kultura Państwa Moskiewskiego XVI w.
1. Dziedzictwo Rusi i Bizancjum (rola wielkiej księżnej moskiewskiej Zoe Paleolog) oraz wpływy Renesansu: architektura Kremla Moskiewskiego i wybranych miast Państwa Moskiewskiego. Niestiażytiele i osiflanie - prądy religijno-ideowe w Rosyjskim Kościele Prawosławnym na przełomie XV i XVI w.
2. Panowanie cara Iwana IV Groźnego. Rozwój drukarstwa. Malarstwo ikonowe.
3. Panowanie carów Fiodora: Iwanowicza i Borysa Godunowa. Próby podjęcia reform w obszarze kultury.
II. Kultura Państwa Moskiewskiego XVII w.
1. Przełom XVI i XVII w. - oddziaływanie kultury polskiej za panowania Dymitra I Samozwańca.
2. Nowa dynastia na tronie rosyjskim. Panowanie carów: Michała, Aleksego i Fiodora III Romanowów: silne wpływy kultury polskiej. Rola Akademii Mohylańskiej w Kijowie na rozwój kultury. Reforma cerkiewna patriarchy Nikona. Architektura – barok moskiewski, barok stroganowski.
3. Rządy regencyjne Zofii Aleksiejewnej. Działalność księcia Wasyla Golicyna na polu kultury. Kulturalny mecenat rodu Stroganowów.
III. Kultura Rosji XVIII w.
1. Panowanie Piotra I – zmiany w zwyczajach i obyczajach, rozwój literatury. Oddziaływanie pierwiastków kultury zachodnioeuropejskiej. Utworzenie Kunsktamery i Akademii Nauk. Reforma alfabetu.
2. Panowania Anny Iwanownej – architektura, malarstwo, rzeźba, literatura.
3. Panowania Elżbiety Piotrownej. Utworzenie Uniwersytetu Moskiewskiego. Działalność Michaiła Łomonosowa. Rozwój architektury barokowej. Kolekcjonerstwo.
4.Doba panowania Katarzyny II – literatura, sztuka, czasopiśmiennictwo. Działalność literacka Mikołaja Nowikowa i Aleksandra Radiszczewa. Rozwój architektury klasycystycznej.
5. Panowanie Pawła I – architektura, malarstwo, literatura. Car i Zakon Kawalerów Maltańskich.
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Po ukończeniu kursu student nabywa określoną wiedzę, zakładane umiejętności i kompetencje:
Wiedza:
H1aK_W07 posiada wiedzę o ogólnej diachronicznej strukturze dziejów, zna
i rozumie związki historii z innymi dziedzinami nauk oraz dyscyplinami nauk humanistycznych (P6S_WG).
H1aK_W09 zna i rozumie podstawowe metody analizy i interpretacji różnych
wytworów kultury (źródła historyczne, dzieła literackie, teksty kultury) właściwe dla wybranych tradycji, teorii oraz szkół badawczych (P6S_WG).
H1aK_W11 ma podstawową wiedzę o instytucjach kultury i nauki oraz orientację
we współczesnym życiu naukowym i kulturalnym, zna najważniejsze wydawnictwa naukowe z zakresu dziejów kultury europejskiej i polskiej, zna najważniejsze archiwa, muzea i biblioteki w Polsce oraz profil ich zasobów (P6S_WG).
Umiejętności:
H1aK_U01 potrafi wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i użytkować
oraz uogólniać informacje z wykorzystaniem różnych źródeł (P6S_UW).
H1aK_U03 umie samodzielnie zdobywać wiedzę i rozwijać umiejętności badawcze, kierując się wskazówkami opiekuna naukowego (P6S_UO, P6S_UU).
H1aK_U04 potrafi posługiwać się podstawowymi ujęciami teoretycznymi,
paradygmatami badawczymi i pojęciami właściwymi dla historii w pracy badawczej, dydaktycznej i popularyzatorskiej (P6S_UW).
H1aK_U05 posiada umiejętności merytorycznego argumentowania, z wykorzystaniem poglądów innych autorów, oraz formułowania wniosków (P6S_UW).
Kompetencje społeczne:
H1aK_K01 ma świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności, rozumie
potrzebę ciągłego samokształcenia (P6S_KK).
H1aK_K05 ma świadomość odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa
kulturowego i tradycji zarówno na poziomie lokalnym jak i globalnym: historii powszechnej i Polski, historii regionu Małopolski; ma świadomość znaczenia i roli Kościoła w procesie historycznym i jego miejsca w kształtowaniu wspólnych korzeni kultury europejskiej; rozumie znaczenie kultury judeochrześcijańskiej i klasycznej w historii Europy (P6S_KR).
H1aK_K06 uczestniczy w życiu kulturalnym i społecznym, korzystając z różnych
mediów i uwzględniając ich różnicowanie formy oraz wzbogacając je specyfiką swego wykształcenia (P6S_KO).
Kryteria oceniania
Wykład problemowy opracowany na podstawie szerokiej bazy źródłowej oraz w oparciu o materiały syntetyczne i monograficzne dotyczące szeroko pojętej kultury rosyjskiej w XVI-XVIII w. z uwzględnieniem jej wybranych aspektów - architektura, literatura, drukarstwo, malarstwo, rzeźba, zwyczaje i obyczaje - za panowania poszczególnych władców.
Warunkiem uzyskania zaliczenia jest uczęszczanie na wykłady zgodne z zasadami przyjętymi na UPJPII.
Warunkiem uzyskania zaliczenia z zajęć przez studenta jest:
1. uczęszczanie na wykłady (możliwe 2 nieobecności na zajęciach – bez względu na podany powód nieobecności). Student przekraczający limit dopuszczalnych nieobecności jest zobowiązany odrobić nieobecności podczas dyżuru dydaktycznego.
2. Zdanie egzaminu ustnego przypadającego po zakończeniu całego cyklu wykładów.
Forma oceny pracy studenta: egzamin ustny przeprowadzony w oparciu o znajomość przerobionego podczas wykładów materiału – dwa tygodnie przed wyznaczonym terminem egzaminu studenci otrzymają od prowadzącego zajęcia listę zagadnień (pytań egzaminacyjnych), z których będą odpytywani.
Literatura
Literatura podstawowa:
Andrusiewicz A., Cywilizacja rosyjska, t. 1-2, Warszawa 2004-2005.
Bazylow L., Historia nowożytnej kultury rosyjskiej, Warszawa 1986.
Bazylow L., Historia Rosji, t. 1, Warszawa 1982.
Bazylow L., Wieczorkiewicz P., Historia Rosji, Wrocław-Warszawa-Kraków 2005.
Billington J.H, Ikona i topór. Historia kultury rosyjskiej, przekł. J. Hunia, Kraków 2008.
Brückner A., Historia literatury rosyjskiej, t. 1: 987-1825, Lwów-Warszawa-Kraków 1922.
Chojnicka K., Cerkiew i car. Prawosławie rosyjskie w reformach Piotra Wielkiego, Kraków 2011.
Chojnicka K., Narodziny rosyjskiej doktryny państwowej. Zoe Paleolog - między Bizancjum, Rzymem a Moskwą, Kraków 2001.
Dąb-Kalinowska B., Ikony i obrazy, Warszawa 2000.
Dąb-Kalinowska B, Między Bizancjum a Zachodem. Ikony rosyjskie XVII – XIX wieku, Warszawa 1990.
Kobrzeniecka-Sikorska G., Ikona, kult, polityka. Rosyjskie ikony maryjne od drugiej połowy XVII wie-ku, Olsztyn 2000.
Kobrzeniecka-Sikorska G., Wizerunki carów rosyjskich. Między ikoną a portretem, Olsztyn 2007.
Kowalska H., Kultura staroruska X-XVI w. Tradycja i zmiana, Kraków 1998.
Kowalska-Stus H., Kultura i eschatologia. Moskwa wieku XVII, Kraków 2007.
Pipes R., Rosja carów, Warszawa 2008.
Riasanovsky N.V., Steinberg M.D., Historia Rosji, Kraków 2009.
Serczyk W.A., Kultura rosyjska XVIII wieku, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1984.
Łotman J., Rosja i znaki. Kultura szlachecka w wieku XVIII i na początku XIX, Gdańsk 1998.
Łotman J., Kultura – historia – literatura, Gdańsk 2017.
Łużny R., Pisarze kręgu Akademii Kijowsko-Mohylańskiej a literatura polska. Z dziejów związków kulturalnych polsko-wschodniosłowiańskich XVII-XVIII w., Kraków 1966.
Łużny R., Rosyjska literatura ludowa, Kraków 1974.
Radiszczew A., Podróż z Petersburga do Moskwy, Wrocław 1954.
Rosyjskie czasopiśmiennictwo satyryczne XVIII w. (Wybór źródeł), przeł. i oprac. R. Łużny, Wrocław-Kraków 1960.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: