Fakultet: Adolf Hyła - między Wyczółkowskim a Malczewskim HS-ODK>L/2024/1

Celem zajęć jest zapoznanie studentów z życiem i twórczością artystyczną Adolfa Hyły, malarza znanego najbardziej z obrazu Jezusa Miłosiernego w krakowskich Łagiewnikach. Cykl wykładów ma na celu ukazanie różnorodności dorobku artysty, zarówno w zakresie malarstwa religijnego, jak i przedstawień świeckich, ze szczególnym uwzględnieniem analizy ikonograficznej, stylistycznej oraz historyczno-artystycznej jego dzieł.
Wprowadzeniem do zajęć będzie rys biograficzny Adolfa Hyły oraz omówienie najważniejszych etapów jego działalności artystycznej. Następnie przedstawiona zostanie problematyka tematyczna obrazów malarza oraz charakterystyka jego stylu, ze zwróceniem uwagi na język formy, kompozycję, kolorystykę i typowe rozwiązania ikonograficzne.
Centralne miejsce w programie zajęć zajmie ikonografia chrystologiczna, zwłaszcza przedstawienie Chrystusa Miłosiernego jako najważniejszego motywu w twórczości Adolfa Hyły. Omówione zostaną różne warianty tego wizerunku, typy tła, rozwiązania kompozycyjne oraz historia trzech łagiewnickich obrazów Bożego Miłosierdzia, z uwzględnieniem ich różnic formalnych i znaczeniowych. Analizie poddane zostaną także inne przedstawienia Chrystusa, m.in. Najświętsze Serce Pana Jezusa, Najświętsza Dusza Chrystusa, Chrystus Kapłan, Chrystus Frasobliwy, Chrystus Ukrzyżowany oraz Chrystus Król.
Istotną część zajęć stanowić będzie również ikonografia maryjna w twórczości Hyły. Szczególna uwaga zostanie poświęcona przedstawieniom Matki Bożej Fatimskiej i Matki Bożej Bolesnej, a także innym typom wizerunków maryjnych, takim jak Niepokalane Poczęcie Najświętszej Maryi Panny, Niepokalane Serce Matki Bożej, Zwiastowanie, Madonna z Dzieciątkiem Jezus, Matka Boża Wniebowzięta, Ostrobramska, Cudownego Medalika, Nieustającej Pomocy, Szkaplerzna, Tuchowska, Miłosierdzia oraz Częstochowska.
Kolejne wykłady poświęcone będą ikonografii hagiograficznej, obejmującej zarówno postaci starotestamentalne i nowotestamentalne, jak również świętych od II do XX wieku. Na wybranych przykładach omówione zostaną sposoby przedstawiania postaci świętych, ich atrybuty, typy kompozycji oraz funkcje religijne i dydaktyczne tych obrazów.
Program zajęć obejmie także twórczość niereligijną Adolfa Hyły. Analizie poddane zostaną autoportrety, portrety rodzinne, portrety znajomych i nieznajomych, wizerunki postaci historycznych, pejzaże, kompozycje rodzajowe, martwe natury, akty oraz przedstawienia animalistyczne. Pozwoli to ukazać Hyłę nie tylko jako autora popularnych obrazów dewocyjnych, ale również jako twórcę o szerokim zakresie zainteresowań artystycznych.
Zakończenie cyklu będzie miało charakter podsumowujący. Studenci dokonają syntetycznej oceny twórczości Adolfa Hyły, uwzględniając jej znaczenie w historii polskiej sztuki religijnej XX wieku, jej funkcję kultową i dewocyjną, a także miejsce artysty w szerszym kontekście malarstwa sakralnego, portretowego i pejzażowego.

W cyklu 2023/2024-L:

Celem cyklu jest przedstawienie studentom sylwetki Adolfa Hyły oraz jego dorobku malarskiego, ze szczególnym uwzględnieniem obrazu Jezusa Miłosiernego z krakowskich Łagiewnik.
Cykl wykładów obejmuje omówienie biografii artysty, charakterystyki jego stylu oraz najważniejszych obszarów tematycznych obecnych w jego dorobku.
Szczególna uwaga zostanie poświęcona ikonografii chrystologicznej, zwłaszcza przedstawieniom Chrystusa Miłosiernego, w tym historii i różnicom między trzema obrazami łagiewnickimi Bożego Miłosierdzia. Analizie poddane zostaną również inne wizerunki Chrystusa, m.in. Najświętsze Serce Pana Jezusa, Najświętsza Dusza Chrystusa, Chrystus Kapłan, Chrystus Frasobliwy, Chrystus Ukrzyżowany i Chrystus Król.
W ramach zajęć omówiona zostanie także ikonografia maryjna w twórczości Hyły, ze szczególnym uwzględnieniem Matki Bożej Fatimskiej i Matki Bożej Bolesnej oraz innych typów przedstawień maryjnych. Kolejne wykłady będą dotyczyć ikonografii hagiograficznej, obejmującej postaci biblijne oraz świętych od II do XX wieku.
Program uwzględnia również twórczość niereligijną artysty: autoportrety, portrety rodzinne, portrety osób znajomych i nieznajomych, wizerunki postaci historycznych, pejzaże, kompozycje rodzajowe, martwe natury, akty i animalistykę. Zajęcia pozwolą ukazać Adolfa Hyłę jako twórcę o szerokim repertuarze tematycznym, którego dorobek wykracza poza najbardziej znany wizerunek Jezusa Miłosiernego.

Koordynatorzy przedmiotu

Piotr Szweda

Efekty kształcenia

Wiedza
HS1aKW02 - student zna i rozumie termginologię z zakresu historii sztuki.
HS1aKW04 - ma uporządkowaną wiedzę szczegółową z zakresu historii sztuki, jej periodyzacji, tematyki i ikonografii.
zna i rozumie terminologię z zakresu emblematyki i symboliki; ma świadomość swojej wiedzy i potrzeby ciągłego jej aktualizowania.
Umiejętności
HS1aK_U02 - posiada podstawowe umiejętności badawcze, obejmujące analizę problemów badawczych, dobór metod i narzędzi badawczych, opracowanie i prezentację wyników, pozwalające na rozwiązywanie problemów w zakresie historii sztuki i nauk pokrewnych.
prawidłowo definiuje pojęcia dotyczące ikonografii i ikonologii;
HS1a_K_U04 - potrafi posługiwać się podstawowymi ujęciami teoretycznymi, paradygmatami badawczymi i pojęciami właściwymi dla studiowanej dyscypliny w zakresie historii sztuki w typowych sytuacjach profesjonalnych.
HS1a_K_U05 - potrafi rozpoznać różne rodzaje dzieł sztuki oraz przeprowadzić
ich krytyczną analizę i interpretację z zastosowaniem typowych metod, w celu określenia ich znaczeń, oddziaływania społecznego, miejsca w procesie historyczno-kulturowym.
Student zna podstawowe fakty z zakresu symboliki zarówno chrześcijańskiej, jak i świeckiej, historii, liturgii, filozofii i kultury literackiej epoki.
Kompetencje
HS1aK_K01 - ma świadomość swojej wiedzy i umiejętności warsztatowych z zakresu ochrony dóbr kultury oraz rozumie potrzebę ciągłego rozwoju kompetencji w zakresie fachowym, ogólnohumanistycznym, jak też kompetencji personalnych i społecznych.

Wiedza
O1aKW02 - student zna i rozumie terminologię z zakresu nauk humanistycznych, szczególnie z historii sztuki.
O1aKW04 - ma uporządkowaną wiedzę szczegółową z zakresu historii sztuki, jej periodyzacji, tematyki i ikonografii; zna i rozumie terminologię z zakresu emblematyki i symboliki.
O1aKW04 - ma podstawową wiedzę o dziedzinach i dyscyplinach naukowych powiązanych z ochroną dóbr kultury.
Umiejętności
O1aK_U02 - posiada podstawowe umiejętności badawcze, obejmujące analizę problemów badawczych, dobór metod i narzędzi badawczych, opracowanie i prezentację wyników, pozwalające na rozwiązywanie problemów w zakresie historii sztuki i nauk pokrewnych; prawidłowo definiuje pojęcia dotyczące ikonografii i ikonologii;
O1a_K_U04 - potrafi posługiwać się podstawowymi ujęciami teoretycznymi, paradygmatami badawczymi i pojęciami właściwymi dla studiowanej dyscypliny w zakresie historii sztuki w typowych sytuacjach profesjonalnych.
O1a_K_U05 - potrafi rozpoznać różne rodzaje dzieł sztuki oraz przeprowadzić
ich krytyczną analizę i interpretację z zastosowaniem typowych metod, w celu określenia ich znaczeń, oddziaływania społecznego, miejsca w procesie historyczno-kulturowym. Student zna podstawowe fakty z zakresu symboliki zarówno chrześcijańskiej, jak i świeckiej, historii, liturgii, filozofii i kultury literackiej epoki.
Kompetencje
O1aK_K01 - ma świadomość swojej wiedzy i umiejętności warsztatowych z zakresu ochrony dóbr kultury oraz rozumie potrzebę ciągłego rozwoju kompetencji w zakresie fachowym, ogólnohumanistycznym, jak też kompetencji personalnych i społecznych.

Kryteria oceniania

Wykład z prezentacją multimedialną
Analiza i interpretacja dzieł artysty
Zaliczenie na podstawie obecności na zajęciach (dopuszczalne są dwie nieusprawiedliwione nieobecności).

Literatura

Hyła Adolf Kazimierz, w: Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających, t. III, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1979, s. 139-140
Szweda P. MS, Adolf Hyła. Malarz Bożego Miłosierdzia. Życie i twórczość (1897-1965), Kraków 2022
Szweda P. MS, Adolf Hyła malarz w służbie Bożego Miłosierdzia, Warszawa – Kraków 2009
Szweda P. MS, Adolf Hyła. Malarz z Łagiewnik, Kraków 2014
Szweda P. MS, Adolf Hyłas Darstellungen der Schmerzensmutter, w: Roczniki Humanistyczne, T. LXVI, z. 4, R. 2018, s. 115-130
Szweda P. MS, Adolfa Hyły obrazy Jezusa Promieniującego według wizji Matki Pauli Tajber, w: Limen expectationis. Księga ku czci śp. ks. prof. dr. hab. Zdzisława Klisia, red. J. Urban, A. Witko, Kraków 2012, s. 351-361
Szweda P. MS, Ikonografia Matki Boskiej Fatimskiej w malarstwie Adolfa Hyły, w: Roczniki Humanistyczne, T. LXIII, z. 4, R. 2015, s. 111-147
Szweda P. MS, Katalog obrazów Chrystusa Miłosiernego Adolfa Hyły. Aneks, w: Dla nas i całego świata. Rzecz o malarzu i Papieżu Bożego Miłosierdzia, red. J. M. Stroka, Kraków 2020, s. 145-154
Szweda P. MS, Malowidła Adolfa Hyły w diecezji opolskiej i gliwickiej, w: Liturgia sacra, nr 1 (47), R. 22/2016, s. 219-236
Szweda P. MS, Obrazy Jezusa Miłosiernego pędzla Adolfa Hyły, „Iskra Miłosierdzia”, nr 6, R. 2021, s. 12-15
Szweda P. MS, Witko A., Miłosierdzie Boże i Święta Faustyna – promieniowanie na twórczość Adolfa Hyły, w: Dla nas i całego świata. Rzecz o malarzu i Papieżu Bożego Miłosierdzia, red. J. M. Stroka, Kraków 2020, s. 110-144
Szweda P. MS, Witko A., Obraz Bożego Miłosierdzia i jego tajemnica, Kraków 2012

W cyklu 2023/2024-L:

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu HS-ODK>L/2024/1 w USOSweb