Starość w perspektywie pastoralnej LIC-S>swpp
Zajęcia koncentrują się na interdyscyplinarnym przedstawieniu problematyki starości, uwzględniającym perspektywę psychologiczną, społeczną, filozoficzną, teologiczną i pastoralną. W pierwszej części przedstawione zostaną sposoby rozumienia starości i starzenia się, historyczno-kulturowe przemiany postaw wobec osób starszych oraz biologiczny, psychiczny i społeczny wymiar starzenia się. Szczególne miejsce zajmie problem marginalizacji i wykluczenia seniorów oraz możliwości przeciwdziałania tym zjawiskom poprzez aktywizację społeczną, rodzinną, edukacyjną i religijną.
Analizie zostanie poddane biblijne i teologiczne rozumienie starości, godności osoby starszej oraz jej miejsca i misji we wspólnocie Kościoła. Omówione zostaną zadania związane z pomyślnym starzeniem się, rozwojem osobowości, troską o zdrowie, aktywnością społeczną, współpracą międzypokoleniową, wolontariatem i edukacją seniorów, w tym działalnością uniwersytetów trzeciego wieku.
Kolejna część zajęć będzie poświęcona doświadczeniu choroby, cierpienia i bólu w podeszłym wieku oraz zasadom towarzyszenia osobie starszej, komunikacji z osobą cierpiącą i posłudze duszpasterskiej. Szczególna uwaga zostanie zwrócona na doświadczenie śmierci osoby bliskiej, proces żałoby, wdowieństwo oraz możliwości udzielania pomocy psychologicznej i pastoralnej seniorom doświadczającym straty.
Zajęcia zakończy refleksja nad przemijaniem, przygotowaniem osoby starszej do własnej śmierci oraz chrześcijańskim rozumieniem starości i życia wiecznego.
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Po zakończeniu zajęć student:
zna podstawowe zagadnienia dotyczące starości i procesu starzenia się w wymiarze biologicznym, psychicznym, społecznym i duchowym;
rozumie biblijne, teologiczne i pastoralne podstawy godności osoby starszej;
potrafi rozpoznawać problemy osób starszych, takie jak marginalizacja, samotność, choroba, cierpienie, żałoba i wdowieństwo;
potrafi wskazać formy pastoralnego, społecznego i psychologicznego wsparcia seniorów;
dostrzega znaczenie aktywności, edukacji, religijności i relacji międzypokoleniowych w pomyślnym starzeniu się;
kształtuje postawę szacunku, empatii i odpowiedzialności wobec osób starszych.
Kryteria oceniania
Metody: wykład problemowy, prezentacja multimedialna, analiza tekstów biblijnych i dokumentów Kościoła, dyskusja, analiza przypadków pastoralnych.
Sposób oceny: egzamin ustny oraz aktywność na zajęciach.
Kryteria: znajomość podstawowych zagadnień, umiejętność ich zastosowania w sytuacjach pastoralnych oraz prezentowanie postawy szacunku wobec osób starszych.
Ocena: 3,0–5,0 w zależności od stopnia opanowania wiedzy i umiejętności jej praktycznego zastosowania.
Praktyki zawodowe
Brak
Literatura
Franciszek, Korzenie i pamięć społeczeństwa. Przemówienie podczas audiencji dla członków włoskich organizacji seniorów, 15.10.2016, „L’Osservatore Romano” wyd. pol. 37 (2016) nr 11 (387), s. 22–24.
Jan Paweł II, List Ojca Świętego Jana Pawła II do osób w podeszłym wieku, Rzym 1.10.1999,
Jan Paweł II, Ludzie starsi w życiu społeczeństwa. List papieski do uczestników
II Światowego Zgromadzenia poświęconego problemom starzenia się ludności, 3.04.2002, „L’Osservatore Romano” wyd. pol. 23 (2002) nr 6 (244), s. 8–9.
Papieska Rada do Spraw Świeckich, Godność i posłannictwo ludzi starszych w Kościele i w świecie, Rzym 1.10.1998.
Błachnio J. R., Starość człowieka w myśli filozoficzno-społecznej, „Exlibris. Biblioteka Gerontologii Społecznej” 9 (2015) nr 1, s. 75–88.
Büssing A., Gerundt M., Niesert W., „Spirituelle Bedürfnisse und spirituelles Wohlbefinden bei Bewohner:innen/Patient:innen aus Alten-/Pflegeheimen, Geriatrie, Palliativstationen und stationären Hospizen und ihren Angehörigen”, w: A. Büssing, A. Giebel, T. Roser (Hrsg.), Spiritual Care & Existential Care interprofessionell, Springer, Heidelberg 2024, s. 231–241.
Büssing A., Giebel A., Roser T. (Hrsg.), Spiritual Care & Existential Care interprofessionell. Handbuch spiritueller und existenzieller Begleitung in der Gesundheitsversorgung, Springer, Heidelberg 2024.
Dyk T., Samotność ludzi starszych w nauczaniu Jana Pawła II, „Colloquia Theologica Ottoniana” 2015 nr 1, s. 229–242.
Dziedzic J., Starość w perspektywie pastoralnej, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II, Kraków 2024.
Dziedzic J., Starość. Problem czy szansa? Refleksja pastoralno-teologiczna, red. J. Dziedzic, Wydawnictwo Naukowe UPJPII, Kraków 2015.
Dziedzic J., „Kościół wobec starości. Perspektywa teologiczno-pastoralna”, Polonia Sacra 19 (2015), nr 1, s. 95–113.
Dziedzic J., „Przeciwdziałanie marginalizacji osób starszych w pastoralnej posłudze Kościoła”, Polonia Sacra 28 (2024), nr 3, s. 67–86.
Dziedzic J., „Edukacja seniorów na uniwersytetach trzeciego wieku”, w: Model kształcenia seniorów na Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II w Krakowie, red. J. Dziedzic, Kraków 2018, s. 25–32.
Ilmi A. A., McKenna L., Murphy M., Kadar K. S., “Spiritual care for older people living in the community: A scoping review”, Contemporary Nurse 60 (2024), nr 1, s. 67–81.
Jabłonko O., Filozofowie o starości. Zarys historii problemu, „Edukacja
Humanistyczna” 2022 nr 1 (46), Szczecin 2022, s. 59–71.
Qoronfleh M. W., et al., “Supporting elderly patients in strengthening their personal and spiritual health resources”, Frontiers in Psychology 14 (2023).
Uwagi
|
W cyklu 2026/2027-Z:
Wymagana jest znajomość podstawowych pojęć dotyczących starości i procesu starzenia się oraz umiejętność rozpoznawania biologicznych, psychicznych, społecznych i duchowych wymiarów starości. Szczególną uwagę należy zwrócić na kształtowanie postawy szacunku wobec osoby starszej, przeciwdziałanie jej marginalizacji oraz dostrzeganie jej podmiotowości, godności i możliwości dalszego rozwoju. |
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: