Prowadzony w cyklach: 2022/2023-Z, 2023/2024-Z, 2024/2025-Z, 2025/2026-Z, 2026/2027-Z

Punkty ECTS: 2

Język: polski

Organizowany przez: Międzywydziałowe Studium Języków Obcych (dla: Wydział Historii i Dziedzictwa Kulturowego)

Język łaciński OGO-HHS-LAT-3

Kurs ma na celu:
- utrwalenie i systematyzację materiału z semestrów I–II;
- rozwijanie umiejętności samodzielnego rozumienia tekstów łacińskich o tematyce kulturowej i epigraficznej (preparowanych i oryginalnych), o średnim i wyższym poziomie trudności;
- rozwijanie umiejętności samodzielnego tłumaczenia łacińskich tekstów (preparowanych i oryginalnych);
- wprowadzenie treści gramatycznych, które pomogą w rozwijaniu ww. umiejętności, a także rozwinięcie umiejętności analizy gramatycznej i składniowej bardziej złożonych zdań łacińskich;
- poszerzenie znajomości słownictwa łacińskiego charakterystycznego dla tekstów kulturowych i epigraficznych różnych epok (antycznych, średniowiecznych i nowożytnych), obejmującego terminologię historyczną, społeczną i kościelną;
- kontynuację pracy nad słownikiem tematycznym;
- rozwijanie umiejętności analitycznej i krytycznej pracy z tekstem łacińskim jako nośnikiem dziedzictwa historycznego, ze szczególnym uwzględnieniem recepcji pojęć w kulturze europejskiej;
- kształtowanie kompetencji świadomego korzystania z łaciny jako narzędzia interpretacji źródeł, umożliwiającego samodzielne sięganie do tekstów historycznych i kulturowych na dalszych etapach studiów.

W cyklu 2022/2023-Z:

Treści kształcenia:

1. Rozpoznawanie i umiejętność stopniowania przymiotników i przysłówków.
2. W zakresie fleksji uzupełnienie deklinacji (o dekl. IV i V ) Uzupełnienie
odmian zaimkowych - pronomen relativum, interrogativum, pronomina demonstrativa,
indefinita, adjectiva pronominalia. Numeralia cardinalia et ordinaria.
3. Budowanie, rozróżnianie i tłumaczenie form strony biernej czasowników.
Passivum: indicativus praesentis, imperfecti, futuri I passivi; indicativus perfecti,
plusquamperfecti, futuri II passivi; infinitivus praesentis passivi; budowa zdania w
stronie biernej. Verba deponentia et semideponentia.
4. Rozszerzenie konstrukcji ACI o wykorzystanie w niej inf. perfecti i futuri passivi.
i wprowadzenie nowych konstrukcji składniowych charakterystycznych dla
języka łacińskiego: genetivus partitivus, ablativus comparativus.

W cyklu 2023/2024-Z:

Treści kształcenia:

W cyklu 2024/2025-Z:

Treści kształcenia:

W cyklu 2025/2026-Z:

Treści kształcenia:

1. Rozpoznawanie i umiejętność stopniowania przymiotników i przysłówków.
2. W zakresie fleksji uzupełnienie deklinacji (o dekl. IV i V ). Uzupełnienie
odmian zaimkowych - pronomen relativum, interrogativum, pronomina demonstrativa, indefinita, adjectiva pronominalia. Numeralia cardinalia et ordinaria.
3. Budowanie, rozróżnianie i tłumaczenie form strony biernej czasowników.
Passivum: indicativus praesentis, imperfecti, futuri I passivi; indicativus perfecti, plusquamperfecti, futuri II passivi; infinitivus praesentis passivi; budowa zdania w stronie biernej. Verba deponentia et semideponentia.
4. Rozszerzenie konstrukcji ACI o wykorzystanie w niej inf. perfecti i futuri passivi i wprowadzenie nowych konstrukcji składniowych charakterystycznych dla języka łacińskiego: genetivus partitivus, ablativus comparativus.

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2025/2026-Z:

W cyklu 2026/2027-Z:

W cyklu 2023/2024-Z:

W cyklu 2022/2023-Z:

W cyklu 2024/2025-Z:

Tryb zajęć

Stacjonarne

Efekty kształcenia

HSZ: HS1aK_W09, HS1a_U9, ODK: O1aK_W09, O1aK_U08, O1aK_U09

Wiedza
Student:
- zna i rozumie wybrane zagadnienia gramatyczne i składniowe języka łacińskiego na poziomie umożliwiającym samodzielną analizę i tłumaczenie tekstów o średnim i wyższym stopniu trudności (w tym rozszerzone formy czasownika, system zaimków, konstrukcje porównawcze, struktury strony biernej i form deponencjalnych, zdania względne i ACI);
- zna wprowadzone słownictwo i podstawowe skróty używane w epigrafice.

Umiejętności
Student:
- samodzielnie analizuje formy fleksyjne oraz konstrukcje składniowe w tekstach łacińskich, poprawnie rozpoznając relacje między elementami zdania;
- rozumie i tłumaczy teksty łacińskie o średnim i wyższym poziomie trudności (preparowane i oryginalne), z uwzględnieniem kontekstu historycznego i kulturowego;
- rozumie i tłumaczy skróty na wybranym materiale epigraficznym w ich kontekście;
- interpretuje krótkie i dłuższe fragmenty dzieł autorów starożytnych; średniowiecznych lub nowożytnych, rozumie sens wypowiedzi, rozpoznaje jej strukturę;
- posługuje się podstawowym aparatem filologicznym i leksykalnym: ustala znaczenie nowych słów, korzysta z wiedzy o słowotwórstwie i etymologii, porównuje możliwe warianty tłumaczeniowe;
- rozwija i wykorzystuje słownik tematyczny w pracy z tekstem łacińskim, łącząc analizę językową z interpretacją historyczną i kulturową.

Kryteria oceniania

1. Metoda podawcza (audiowizualna).
2. Metoda gramatyczno-tłumaczeniowa (ćwiczenia audytoryjne: analiza przykładów zdań).
3. Elementy metody immersyjnej – nauka przez kontekstowe użycie języka, bez wyjaśnień teoretycznych (np. opcja prowadzenia zajęć częściowo w języku łacińskim).
4. Metoda porównawcza, przez wskazanie greckiego kontekstu językowego (opcjonalnie).
5. Elementy metody bezpośredniej (słucham, mówię i powtarzam).
6. Metody aktywizujące: ćwiczenia wykonywane indywidualnie (praca własna studenta) lub w grupach, ćwiczenia w aplikacjach e-learningowych, spacer z czytaniem inskrypcji (opcjonalnie).

Literatura

I. Materiały własne prowadzącego (w tym tworzenie materiałów dydaktycznych, np. skryptów i zestawień tematycznych, na platformach takich jak Teams, Moodle).
II. Do wyboru treści z poniższych podręczników:
Aguilar M. L., Tarrega J.; Via Latina. De lingua et vita Romanorum, Granada: Cultura Classica 2022.
Appel, H., Bis repetita placent, Toruń: Wyd. Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 2007.
Awianowicz B., Język łaciński z elementami epigrafiki i numizmatyki rzymskiej, Toruń: Wydawnictwo Literat 2006.
Gładowska B. et al., Varietas delectat. Wybór tekstów łacińskich, Warszawa: Sub lupa 2019.
Jurewicz O., Winniczuk L., Żuławska J.; Język łaciński. Podręcznik dla lektoratów szkół wyższych, Warszawa: PWN, wyd. 16, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 1994 (lub inne wydanie).
Orberg H. H., Lingua Latina per se illustrata. Pars prima: Familia Romana, Grenaa: Domus Latina 2007.
Ryba J., Wolanin E., Klęczar A., Homo Romanus, część I, Kraków: Wydawnictwo Draco 2017.
Ter-Grigorian N., Disco linguam Latinam. Podręcznik języka łacińskiego, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego 2007.
Wilczyński S., Pobiedzińska E., Jaworska A., Porta Latina nova, Warszawa: Wydawnictwo Szkolne PWN 2012.
Wilczyński S., Zarych T., Rudimenta Latinitatis, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego 2011 (lub inne wydania).
Winniczuk L., Lingua Latina. Łacina bez pomocy Orbiliusza, Warszawa: Wydawnictwo PWN 1975.
Lektury uzupełniające:
Jougan A., Słownik kościelny łacińsko-polski, Warszawa: Wydawnictwo Archidiecezji Warszawskiej 1992 (lub inne wydania).
Korpanty J., Mały słownik łacińsko-polski, Warszawa: Wydawnictwo Szkolne PWN 2001.
Samolewicz Z, Sołtysik T., Składnia łacińska, Bydgoszcz: Homini 2000.
Sondel J., Słownik łacińsko-polski dla prawników i historyków, Kraków: Universitas 2001.
Wielewski M., Krótka gramatyka języka łacińskiego, Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych 1978 (i późniejsze).
Wikarjak J., Gramatyka opisowa języka łacińskiego, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 1979 (lub inne wydania).
Corpus inscriptionum Poloniae (wybrane tomy).
Słowniki elektroniczne i aplikacje typu: Glosbe, Whitaker’s Words Online.

W cyklu 2022/2023-Z:

Lektury podstawowe:
1. Materiały własne
2. Awianowicz B., Język łaciński z elementami epigrafiki i numizmatyki rzymskiej
3. Jurewicz O., Winniczuk L., Żuławska J.; Język łaciński, podręcznik dla lektoratów szkół wyższych
4. Kalinkowski S., Scire Latine, podręcznik dla alumnów i studentów teologii
5. Małunowiczówna L., Roma Christiana, podręcznik łaciny chrześcijańskiej
6. Norajr Ter- Grigorian, Disco linguam Latinam, podręcznik języka łacińskiego
7. Orberg H. H., Lingua Latina per se illustrata
8. Pobiedzińska E., Jaworska A., Wilczyński S.; Porta Latina
9. Rominkiewicz J, Żeber I., Podstawy języka łacińskiego dla studentów prawa
10. Salamonowicz- Górska I., Język łaciński dla teologów
11. Ryba J., Wolanin E., Klęczar A., Homo Romanus, cz. I i II
12. Wilczyński S., Zarych T., Rudimenta Latinitatis
13. Winniczuk L., Lingua Latina, Łacina bez pomocy Orbiliusza
14. Wojtczak J. A., Fides et litterae, język łaciński dla uczniów szkół katolickich, studentów i alumnów

Lektury uzupełniające:
Sondel J., Słownik łacińsko-polski dla prawników i historyków, Kraków 2001
Jougan A., Słownik kościelny łacińsko-polski, Poznań-Warszawa-Lublin 1958
Korpanty J., Słownik łacińsko-polski, Warszawa 2001
Wikarjak J., Gramatyka opisowa języka łacińskiego, Warszawa 1979
Samolewicz Z, Sołtysik T., Składnia łacińska, Bydgoszcz 2000
Wielewski M., Krótka gramatyka języka łacińskiego, Warszawa 1978 (i późniejsze)

W cyklu 2023/2024-Z:

W cyklu 2024/2025-Z:

W cyklu 2025/2026-Z:

W cyklu 2026/2027-Z:

Lektury podstawowe:
I. Materiały własne prowadzącego (w tym tworzenie materiałów dydaktycznych, np. skryptów i zestawień tematycznych, na platformach takich jak Teams, Moodle).
II. Do wyboru treści z poniższych podręczników:
Aguilar M. L., Tarrega J.; Via Latina. De lingua et vita Romanorum, Granada: Cultura Classica 2022.
Appel, H., Bis repetita placent, Toruń: Wyd. Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 2007.
Awianowicz B., Język łaciński z elementami epigrafiki i numizmatyki rzymskiej, Toruń: Wydawnictwo Literat 2006.
Gładowska B. et al., Varietas delectat. Wybór tekstów łacińskich, Warszawa: Sub lupa 2019.
Jurewicz O., Winniczuk L., Żuławska J.; Język łaciński. Podręcznik dla lektoratów szkół wyższych, Warszawa: PWN, wyd. 16, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 1994 (lub inne wydanie).
Orberg H. H., Lingua Latina per se illustrata. Pars prima: Familia Romana, Grenaa: Domus Latina 2007.
Ryba J., Wolanin E., Klęczar A., Homo Romanus, część I, Kraków: Wydawnictwo Draco 2017.
Ter-Grigorian N., Disco linguam Latinam. Podręcznik języka łacińskiego, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego 2007.
Wilczyński S., Pobiedzińska E., Jaworska A., Porta Latina nova, Warszawa: Wydawnictwo Szkolne PWN 2012.
Wilczyński S., Zarych T., Rudimenta Latinitatis, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego 2011 (lub inne wydania).
Winniczuk L., Lingua Latina. Łacina bez pomocy Orbiliusza, Warszawa: Wydawnictwo PWN 1975.
Lektury uzupełniające:
Jougan A., Słownik kościelny łacińsko-polski, Warszawa: Wydawnictwo Archidiecezji Warszawskiej 1992 (lub inne wydania).
Korpanty J., Mały słownik łacińsko-polski, Warszawa: Wydawnictwo Szkolne PWN 2001.
Samolewicz Z, Sołtysik T., Składnia łacińska, Bydgoszcz: Homini 2000.
Sondel J., Słownik łacińsko-polski dla prawników i historyków, Kraków: Universitas 2001.
Wielewski M., Krótka gramatyka języka łacińskiego, Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych 1978 (i późniejsze).
Wikarjak J., Gramatyka opisowa języka łacińskiego, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 1979 (lub inne wydania).
Corpus inscriptionum Poloniae (wybrane tomy).
Słowniki elektroniczne i aplikacje typu: Glosbe, Whitaker’s Words Online.

Uwagi

W cyklu 2023/2024-Z:

Możliwość prowadzenia części zajęć w formie zdalnej.

W cyklu 2024/2025-Z:

Możliwość prowadzenia części zajęć w formie zdalnej.

W cyklu 2025/2026-Z:

Możliwość prowadzenia części zajęć w formie zdalnej.

W cyklu 2026/2027-Z:

Obciążenie studenta pracą
(całkowity nakład pracy studenta potrzebny do osiągnięcia efektów w godzinach oraz punktach ECTS (1 pkt ECTS odpowiada 25–30 godzinom pracy studenta z udziałem nauczyciela oraz bez udziału nauczyciela)
Forma aktywności studenta – średnia liczba godzin pracy studenta
Godziny kontaktowe wynikające z planu – 30 godzin.
Pozostałe godziny kontaktowe – 5 godzin.
Przygotowanie się do zajęć, lektury – 15 godzin.
Praca własna studenta – 10 godzin.
Część zajęć może być prowadzona w sposób zdalny (synchronicznie).

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu OGO-HHS-LAT-3 w USOSweb