Prowadzony w cyklu: 2025/2026-L

Punkty ECTS: 2

Organizowany przez: Międzywydziałowe Studium Języków Obcych (dla: Wydział Historii i Dziedzictwa Kulturowego)

Język łaciński OGO-HMK-LAT-2

II. Cele szczegółowe

Kurs ma na celu:

- utrwalenie i pogłębienie umiejętności nabytych w pierwszym semestrze nauki;
- rozwijanie umiejętności ogólnego i szczegółowego rozumienia łacińskich tekstów liturgicznych i religijnych o niskim i średnim poziomie trudności;
- rozwijanie umiejętności samodzielnego tłumaczenia łacińskich tekstów (oryginalnych i preparowanych), ze szczególnym uwzględnieniem tekstów przeznaczonych do śpiewu;
- dalsze wprowadzanie i utrwalanie treści gramatycznych i składniowych niezbędnych do poprawnego rozumienia i interpretacji tekstów muzycznych i liturgicznych;
- ukazywanie bogactwa łacińskich tekstów Kościoła funkcjonujących w liturgii oraz w tradycji muzyki sakralnej;
- poszerzanie znajomości tematycznego słownictwa teologicznego, liturgicznego i biblijnego, występującego w repertuarze śpiewów kościelnych;
-kontynuację pracy nad własnym słownikiem tematycznym, uwzględniającym terminologię często pojawiającą się w tekstach śpiewanych;
- rozwijanie umiejętności analizy gramatycznej i składniowej bardziej złożonych struktur zdaniowych w perspektywie ich muzycznej realizacji.

W cyklu 2025/2026-L:

Kurs ma na celu:

utrwalenie i pogłębienie umiejętności nabytych w pierwszym semestrze nauki;
- rozwijanie umiejętności ogólnego i szczegółowego rozumienia łacińskich tekstów liturgicznych i religijnych o niskim i średnim poziomie trudności;
- rozwijanie umiejętności samodzielnego tłumaczenia łacińskich tekstów (oryginalnych i preparowanych), ze szczególnym uwzględnieniem tekstów przeznaczonych do śpiewu;
- dalsze wprowadzanie i utrwalanie treści gramatycznych i składniowych niezbędnych do poprawnego rozumienia i interpretacji tekstów muzycznych i liturgicznych;
- ukazywanie bogactwa łacińskich tekstów Kościoła funkcjonujących w liturgii oraz w tradycji muzyki sakralnej;
- poszerzanie znajomości tematycznego słownictwa teologicznego, liturgicznego i biblijnego, występującego w repertuarze śpiewów kościelnych;
- kontynuację pracy nad własnym słownikiem tematycznym, uwzględniającym terminologię często pojawiającą się w tekstach śpiewanych;
- rozwijanie umiejętności analizy gramatycznej i składniowej bardziej złożonych struktur zdaniowych w perspektywie ich muzycznej realizacji.

Koordynatorzy przedmiotu

Bogusława Frontczak

Efekty kształcenia

M1pK_U10, M1pK_U13

Wiedza

Student 

1. zna zasady fleksji i składni w zakresie treści omawianych w bieżącym semestrze; 

2. opanowuje pamięciowo wskazane przez prowadzącego w toku zajęć zakresy słownictwa (czynnie do 150 słów), związane kontekstowo z omawianym tekstem, a w przypadku niektórych potrafi wskazać ich greckie pochodzenie (opcjonalnie).

Umiejętności 

Student

1. identyfikuje formy fleksyjne i w związku z tym potrafi je wykorzystać, by zrozumieć ogólne treści przekładanego tekstu; 

2. rozumie budowę zdania o średnim poziomie trudności (rozpoznaje części zdania, rozpoznaje funkcje wyrazów w zdaniu);

3. potrafi ocenić treść tekstu o średnim poziomie trudności pod względem prawdziwości zawartych w nim informacji. Po usłyszeniu lub przeczytaniu tekstu wie, jaka jest jego główna tematyka i czego on dotyczy; potrafi go opowiedzieć lub streścić, znaleźć w nim informacje itp.;

4. posługuje się wiadomościami z fleksji i składni w celu zrozumienia treści zawartych w tekstach (zdaniach) łacińskich (teksty z podręcznika, teksty własne prowadzącego, sentencje i wyrażenia łacińskie obecnie stosowane, cytaty z Pisma Świętego, fragmenty z tekstów brewiarzowych, lectio continua);

5. posiada umiejętność przekładu na język polski pojedynczych zdań i prostych tekstów łacińskich, wykorzystując znajomość łacińskiej fleksji i składni w wymaganym zakresie, opanowane pamięciowo słownictwo i swoją ogólną wiedzę (np. szukając leksykalnych skojarzeń znaczeniowych w innych językach); 

6. umie określać kontekst kulturowy prezentowanych w tekście informacji, potrafi i chce je dodatkowo rozbudować, przeprowadzając indywidualną kwerendę, sięgając po dodatkowe opracowania i budując zakres własnej wiedzy z danego tematu; 

7. opanowuje pamięciowo dwie modlitwy lub pieśni i wskazane sentencje w języku łacińskim.

Kryteria oceniania

1. Metoda podawcza (audiowizualna). 

2. Metoda gramatyczno-tłumaczeniowa (ćwiczenia audytoryjne: analiza przykładów zdań). 

3. Elementy metody immersyjnej – nauka przez kontekstowe użycie języka, bez wyjaśnień teoretycznych (np. opcja prowadzenia zajęć częściowo w języku łacińskim). 

4. Metoda porównawcza, przez wskazanie greckiego kontekstu językowego (opcjonalnie). 

5. Elementy metody bezpośredniej (słucham, mówię i powtarzam). 

6. Metody aktywizujące: ćwiczenia wykonywane indywidualnie (praca własna studenta) lub w grupach, ćwiczenia w aplikacjach e-learningowych, udział w mszy łacińskiej, spacer z czytaniem inskrypcji (opcjonalnie). 

Literatura

Lektury podstawowe: 

Collins, J.F., A Primer of Ecclesiastical Latin, Washington, D.C.: Catholic University of America Press 1985.

Jurewicz O., Winniczuk L., Żuławska J.; Język łaciński. Podręcznik dla lektoratów szkół wyższych, Warszawa: PWN, wyd. 16, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 1994 (lub inne wydanie).

Kalinkowski S., Scire Latine. Język łaciński dla alumnów i studentów teologii, Warszawa: Verbinum 2014 (Lingua Sacra 3).

Kania W., Religioni et litteris. Wstępna nauka łaciny kościelnej, Poznań: Pallottinum 1960.

Małunowicz L., Roma Christiana. Podręcznik łaciny chrześcijańskiej, Lublin: Wydawnictwo KUL 1986 (lub inne wydanie).

Roguszczak E., Rudimenta Latinitatis ecclesiasticae, Kraków: Instytut Teologiczny Księży Misjonarzy 1997.

Sajovic M., Evagrius Magister. Scholae Latinae, Roma: LAS 2016.

Salamonowicz-Górska, I., Język łaciński dla teologów, Katowice: Wydawnictwo UŚ 2004.

Ryba J., Wolanin E., Klęczar A., Homo Romanus, część I, Kraków: Wydawnictwo Draco 2017.

Ter-Grigorian N., Disco linguam Latinam. Podręcznik języka łacińskiego, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego 2007.

Wilczyński S., Pobiedzińska E., Jaworska A., Porta Latina nova, Warszawa: Wydawnictwo Szkolne PWN 2012.

Wilczyński S., Zarych T., Rudimenta Latinitatis, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego 2011 (lub inne wydania).

Winniczuk L., Lingua Latina. Łacina bez pomocy Orbiliusza, Warszawa: Wydawnictwo PWN 1975.

Wojtczak J., Fides et litterae, Język łaciński dla uczniów szkół katolickich, studentów i alumnów, Warszawa: Oficyna Wydawni czo-Poligraficzna „Adam” 1998.

Lektury uzupełniające:

Gaudeamus. Łaciński śpiewnik mszalny. Warszawa: Wydawnictwo Sióstr Loretanek 2021.

Graduale simplex. In usum minorum Ecclesiarum, Libreria Editrice Vaticana 2007.

Jougan A., Słownik kościelny łacińsko-polski, Warszawa: Wydawnictwo Archidiecezji Warszawskiej 1992 (lub inne wydania).

Korpanty J., Mały słownik łacińsko-polski, Warszawa: Wydawnictwo Szkolne PWN 2001.

Samolewicz Z, Sołtysik T., Składnia łacińska, Bydgoszcz: Homini 2000.

Sondel J., Słownik łacińsko-polski dla prawników i historyków, Kraków: Universitas 2001.

Wielewski M., Krótka gramatyka języka łacińskiego, Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych 1978 (i późniejsze).

Wikarjak J., Gramatyka opisowa języka łacińskiego, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 1979 (lub inne wydania).

Słowniki elektroniczne i aplikacje typu: Glosbe, Whitaker’s Words Online.

https://cantusplanus.pl/

https://cantusdatabase.org/