Biomedyczne podstawy rozwoju człowieka PED-SL>BioPod-c
Przedmiot "Biomedyczne podstawy rozwoju człowieka" ma na celu dostarczenie wiedzy związanej z następującą problematyką:
Podstawy genetyki - budowa i funkcje kwasów nukleinowych. Chromosomy. Kariotyp człowieka. Przekazywanie informacji genetycznej (replikacja, mitoza, mejoza).
Genetyczne uwarunkowania rozwoju, genotyp a fenotyp, geny a cechy. Wzorce dziedziczenia autosomalne dominujące i recesywne, sprzężone z płcią, wielogenowe i wieloczynnikowe.
Błędy w informacji genetycznej i ich skutki dla organizmu w różnym okresie życia. Mutacje de novo. Mechanizmy dziedziczenia błędów w gametach i komórkach somatycznych. Przykłady chorób genetycznych.
Rozwój prenatalny. Czynniki endogenne paragenetyczne i pozagenetyczne w rozwoju prenatalnym człowieka. Związek matki i dziecka w rozwoju.
Biologiczne aspekty (ilościowe i jakościowe) rozwoju osobniczego. Charakterystyka okresów rozwoju biologicznego. Cechy jakościowe i ilościowe w rozwoju.
Funkcjonowanie poszczególnych układów organizmu człowieka z uwzględnieniem odrębności u dziecka:
Układ nerwowy - budowa i rola jako układu nadrzędnego kontrolującego zachowanie homeostazy.
Budowa i rozwój układu hormonalnego. Hormonalna regulacja funkcji życiowych i rozwoju organizmu, mechanizmy integracji i koordynacji organizmu.
Rozwój i funkcjonowanie systemu immunologicznego człowieka. Zmiany w układzie nerwowym w różnych okresach rozwoju ontogenetycznego.
Budowa i rozwój układu kostno-stawowego oraz układu mięśniowego.
Budowa i rozwój układu krążenia oraz układu oddechowego.
Układ pokarmowy i wydalniczy. Przemiany metaboliczne podstawowych substancji niezbędnych do życia i funkcjonowania organizmu.
Rozwój i zdrowie dziecka w pierwszych trzech latach życia, okresie przedszkolnym i wczesnoszkolnym, tempo i harmonijność rozwoju oraz jego ocena, kształtowanie się proporcji ciała i postawy ciała, potrzeby żywieniowe.
Odżywianie, składniki pokarmowe i ich wartość odżywcza. Zapotrzebowanie energetyczne. Zasady racjonalnego odżywiania. Kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych. Zaburzenia odżywienia. Wpływ zachowań żywieniowych na rozwój, żywienie źródłem budulca i energii.
Metody badań prawidłowości rozwoju biologicznego człowieka. Ocena procesów wzrastania dziecka przy zastosowaniu wybranych metod (tabel liczbowych, siatek centylowych, metody morfograficznej i wskaźników proporcji, cech skorelowanych. Przyrządy pomiarowe stosowane w antropometrii. Definicje wybranych punktów antropometrycznych. Wybrane wskaźniki budowy ciała i ich klasyfikacja. Określanie należnej masy ciała, nadwagi i otyłości.
Zdrowie i ochrona zdrowia dziecka. Schorzenia dziecięce. Wirusowe i bakteryjne choroby zakaźne wieku dziecięcego (objawy, przebieg, leczenie, profilaktyka). Rola szczepień ochronnych w nabywaniu odporności.
Biomedyczne problemy okresu dojrzewania dziewcząt i chłopców. Zmiany somatyczne i psychiczne pod wpływem hormonów, kształtowanie się dojrzałości biologicznej, seksualnej, emocjonalnej i społecznej. Problemy zdrowotne okresu dojrzewania.
Rozwój płciowy. Rola rodziny w wychowaniu seksualnym. Aktywność seksualna. Zagrożenia i choroby. Patologie seksualne.
Norma i normalność jako biologiczny układ odniesienia. Proporcje ciała ludzkiego i ich zmiany. Zasady oceny wieku sylwetki, wieku kostnego, zębowego i cech płciowych. Wiek kalendarzowy a wiek rozwojowy.
Postawa ciała i jej kształtowanie (określanie typów budowy ciała – somatotypy). Style życia i ich związek ze zdrowiem. Wpływ aktywności fizycznej na budowę ciała i procesy rozwoju biologicznego. Aktywność ruchowa, postawa ciała i jej zaburzenia, urazy narządu ruchu, zapobieganie urazom i wadom postawy.
Społeczne i cywilizacyjne zagrożenia zdrowia. Choroby cywilizacyjne (przyczyny i skutki). Używanie substancji psychoaktywnych (epidemiologia, przyczyny, szkody zdrowotne i społeczne, uzależnienia, sposoby zapobiegania).
Podstawy anatomii i fizjologii wybranych układów organizmu człowieka ważnych dla procesu uczenia się. Zdrowotne przyczyny niepowodzeń szkolnych. Biologiczne uwarunkowania dysleksji rozwojowej. Mechanizm reakcji stresowej i wpływ stresu na zdolność uczenia się.
Zdrowie psychiczne człowieka. Zmęczenie i wypoczynek. Higiena pracy umysłowej. Higiena psychiczna. Zapadalność na choroby i zaburzenia psychiczne. Zaburzenia zdrowia psychicznego człowieka we współczesnej cywilizacji.
Biologiczne mechanizmy starzenia się i problemy zdrowotne starości.
Obciążenia zawodowe nauczycieli oraz ich skutki zdrowotne. Choroby związane z wykonywaniem zawodu nauczyciela i ich profilaktyka.
Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach.
W cyklu 2022/2023-L:
Przedmiot "Biomedyczne podstawy rozwoju człowieka" ma na celu dostarczenie wiedzy związanej z następującą problematyką: Podstawy genetyki - budowa i funkcje kwasów nukleinowych. Chromosomy. Kariotyp człowieka. Przekazywanie informacji genetycznej (replikacja, mitoza, mejoza). |
W cyklu 2023/2024-L:
Przedmiot "Biomedyczne podstawy rozwoju człowieka" ma na celu dostarczenie wiedzy związanej z następującą problematyką: Podstawy genetyki - budowa i funkcje kwasów nukleinowych. Chromosomy. Kariotyp człowieka. Przekazywanie informacji genetycznej (replikacja, mitoza, mejoza). |
W cyklu 2024/2025-L:
Przedmiot "Biomedyczne podstawy rozwoju człowieka" ma na celu dostarczenie wiedzy związanej z następującą problematyką: Podstawy genetyki - budowa i funkcje kwasów nukleinowych. Chromosomy. Kariotyp człowieka. Przekazywanie informacji genetycznej (replikacja, mitoza, mejoza). |
Tryb zajęć
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
W zakresie wiedzy student:
1. Wyjaśnia podstawowe pojęcia związane z rozwojem osobniczym człowieka: sfery i etapy rozwoju, tendencje przemian, czynniki wpływające na rozwój.
2. Rozumie istotę rozwoju osobniczego człowieka w ujęciu biopsychospołecznym.
3. Charakteryzuje przebieg rozwoju biologicznego (somatycznego i motorycznego)
4. Wymienia definicje i wymiary zdrowia oraz czynniki je warunkujące.
5. Wie, jakie są czynniki chroniące i ryzykowne dla zdrowia (indywidualne i środowiskowe) oraz wie, które i jak można modyfikować.
6. Zna najczęstsze zaburzenia w rozwoju oraz zdrowiu dzieci i młodzieży, ich przyczyny, skutki, zasady profilaktyki i pomocy osobom z tymi zaburzeniami.
7. Zna obciążenia i najczęstsze problemy zdrowotne nauczycieli oraz zasady ochrony i promocji ich zdrowia.
8. Omawia elementy środowiska fizycznego szkoły oraz aspekty zdrowotne organizacji pracy i życia szkoły.
9. Zna zasady profilaktycznej opieki zdrowotnej nad uczniami.
10. Charakteryzuje koncepcję szkoły promującej zdrowie.
W zakresie umiejętności student:
1. Umie dokonać oceny rozwoju fizycznego i motorycznego dzieci i młodzieży.
2. Identyfikuje własne problemy oraz potrzeby rozwojowe i zdrowotne, planuje działania dla ich zaspokojenia.
3. Umie rozpoznać podstawowe objawy zaburzeń rozwoju fizycznego oraz ustalić sposób udzielenia pomocy dzieciom i młodzieży z tymi zaburzeniami.
4. Dokonuje oceny własnej aktywności fizycznej, sposobu żywienia i innych zachowań prozdrowotnych.
5. Potrafi zdiagnozować potrzeby związane z wychowaniem i uczeniem się dziecka z chorobą przewlekłą oraz zaplanować formy wspierania jego rozwoju i edukacji.
6. Umie dokonać oceny warunków środowiska fizycznego i społecznego klasy/szkoły w kontekście zdrowia i samopoczucia uczniów/nauczycieli.
W zakresie kompetencji społecznych student:
1. Rozumie, że pedagog powinien posiadać wiedzę o rozwoju, potrzebach biologicznych, psychicznych i społecznych ludzi w różnych okresach życia i wykorzystywać ją w praktyce.
2. Ma świadomość, że może mieć wpływ na samopoczucie, zdrowie oraz efekty uczenia się swoich wychowanków/uczniów
3. Wyraża gotowość do wprowadzania zmian w swoim stylu życia w kierunku prozdrowotnym i tworzenia pozytywnych wzorców dla dzieci i młodzieży.
4. Ma świadomość potrzeby rozwijania swoich umiejętności interpersonalnych, w tym: obserwacji zachowań innych osób, skutecznego komunikowania się, empatii, udzielania wsparcia, współpracy.
Kryteria oceniania
Metody i narzędzia dydaktyczne:
1. Wykład problemowy
2. Prezentacja multimedialna
3. Praca indywidualna i grupowa
4. Omówienie tematu
5. Analiza przypadku
Sposoby sprawdzania i warunki zaliczenia:
1. Kolokwium pisemne sprawdzające
2. Egzamin
3. Obecność na zajęciach.
Literatura
Doleżych B., Łaszczyca P. (red.), Biomedyczne podstawy rozwoju z elementami higieny szkolnej, Wydawnictwo Adam Marszałek.
Jaczewski A. (red.), Biologiczne i medyczne podstawy rozwoju i wychowania, Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
Woynarowska B., Kowalewska A., Izdebski Z., Komosińska K., Biomedyczne podstawy kształcenia i wychowania, Wydawnictwo PWN.
Woynarowska B. (red.), Edukacja zdrowotna, PWN.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: