Współczesne rozdroża moralne: etyczne dylematy XXI wieku PSY-WM>mono03

Wiedza
• Student zna podstawowe pojęcia i kierunki współczesnej etyki oraz aktualne dylematy moralne
• Zna filozoficzne podstawy pojęć: odpowiedzialność, solidarność, autonomia, wolność, sumienie

Umiejętności
• Potrafi analizować różnorodne stanowiska etyczne, rekonstruować linie argumentacyjne, oceniać wybrane przypadki moralne
• Umie formułować własne refleksje w odniesieniu do aktualnych problemów

Kompetencje społeczne
• Przejawia postawę otwartości, empatii i gotowości do krytycznej analizy własnych poglądów
• Potrafi prowadzić dialog w sytuacjach konfliktu wartości, szanuje różnorodność

Esej zaliczeniowy – samodzielna analiza z wybranym współczesnym dylematem moralnym; liczy się poprawność argumentacji, oryginalność i odniesienie do źródeł filozoficznych

Uczestnicy wykładu otrzymają na zakończenie semestru skrypt dydaktyczny zawierający komplet materiałów prezentowanych podczas zajęć. Bibliografia zamieszczona w sylabusie ma charakter poglądowy, nie jest obowiązkowa i obejmuje wybrane źródła polecane do lektury celem poznania szerszego kontekstu problemów omawianych w trakcie wykładów.

Cialdini, R. B. (1984). Influence: The Psychology of Persuasion. Harper Business.
Tokarz, M. (2006). Argumentacja, perswazja, manipulacja. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne (GWP).
Habrajska, G. (2004). Perswazja i manipulacja w komunikacji. Wybrane zagadnienia. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Krok, D. “Etyczne aspekty perswazji w reklamie”. serwer1366511.home.pl/dialogi/data/documents/
Johannesen, R. L., Valde, K. S., & Whedbee, K. E. (2008). Ethics in Human Communication (6th ed.). Long Grove, IL: Waveland Press.

Etyka sztucznej inteligencji. Wprowadzenie (2024). Ethics & Society Institute (ESIW v3.5b). - Raport: ethicstech.eu/wp-content/uploads/2024/08/ESIW-v3.5b-2024_updated.pdf
Crawford, K. (2021). Atlas of AI: Power, Politics, and the Planetary Costs of Artificial Intelligence. Yale University Press.
Kaczmarczyk, M. (2025). “O systemach sztucznej inteligencji w kontekście praw człowieka”. Studies on Polish Law.
Nowakowski, M. “O moralnej odpowiedzialności HAL-a 9000, czyli etyka sztucznej inteligencji”. repozytorium.uni.wroc.pl/Content/133689/PDF/
Sztuczna inteligencja, prawo i etyka – Raport - Repozytorium: repozytorium.kozminski.edu.pl/bitstreams/f5294e90-7666-449b-ae42-65792dd5cb96/download
Barredo Arrieta, A. et al. (2020). “Explainable Artificial Intelligence (XAI): Concepts, Taxonomies, Opportunities and Challenges toward Responsible AI”. Information Fusion, Vol. 58.
Algorytmy AI a etyka reklamy– czy AI wie, gdzie są granice? (2024). - Marketing Online, 4 listopada 2024 - marketingonline.pl/blog-algorytmy-ai-a-etyka-reklamowa-czy-ai-wie-gdzie-sa-granice/

Bąkowicz, K. (2020). Fake news. Produkt medialny czasów postprawdy. Wydawnictwo: Aspra, Warszawa
CEDMO 2.0 - Co wiemy o fake newsach? Badania (2025). - Raport z badań Centrum Edukacji Medialnej (CEDMO) - Opublikowany: 16 września 2025 -
Bąkowicz, K. (2023). “Wolność a dezinformacja: o konieczności przyjęcia …”. Studia Medioznawcze, Vol. 752.

IJFMR (2024). “Greenwashing and the Ethics of CSR”. - Artykuł badawczy: ijfmr.com/papers/2024/5/27029.pdf
Delmas, M. A., & Burbano, V. C. (2011). “The Drivers of Greenwashing”. California Management Review, Vol. 54, No. 1, pp. 64-87. -
Siedem grzechów greenwashingu - jak rozpoznać fałszywe ekoobietnice (2025). - Artykuł eksperta ds. ESG - Raportcsr.pl, 12 października 2025
When Corporate Social Responsibility Goes Bad: Greenwashing (2025). - BEBS.org, 22 września 2025
Parsons, P.J. (2008). Ethics in Public Relations. A Guide to Best Practice. Londyn: Routledge. - Podręcznik do etyki w PR - Autor: Peter J. Parsons
Oldzki, J. (2001). Etyka w polskim public relations. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Bowen, S. A. (2007). “Ethics and Public Relations”. Institute for Public Relations.

Liszcz, T. “Praca ludzka – wartość ekonomiczna czy etyczna?”. - Artykuł w Journals UMCS
Sroka, R. (2019). “Zgłaszanie nadużyć w przedsiębiorstwach (whistleblowing)”. Etyka, nr 947. etyka.uw.edu.pl/index.php/etyka/article/view/947/1204
Encyklika Laborem Exercens papieża Jana Pawła II (1981).
Rerum Novarum papieża Leona XIII (1891).
JDP-Law.pl (2025). “Molestowanie seksualne w pracy – HR Best Practices”.
Molestowanie i przemoc w miejscu pracy – New York Department of Labor (2024). - Raport państwowy (PDF) - Marzec 2024

Alichniewicz, A. “Eutanazja i lekarska pomoc w samobójstwie”. alichniewicz_eutanazja.pdf dostępny w repozytorium
Pellegrino, E. D., & Thomasma, D. C. (1993). The Virtues in Medical Practice.
Nowakowski, T. “Jak przekonać Kanta do kłamstwa?”. - Czasopismo Hybris, Vol. 14815 - czasopisma.uni.lodz.pl/hybris/article/download/14815/14421/
Instytut Obywatelski (2022). “Etyka dobromyślności”. instytutobywatelski.pl/analizy/417-etyka-dobromyslosci

Carens, J. H. “Otwarte granice jako ideał”. - Artykuł w: Filozofuj! 2016, nr 1 (7) - Dostęp: filozofuj.eu/filozofuj-2016-nr-1-7/
Szczepan.org.pl (2025). “Migranci i uchodźcy w świetle chrześcijańskiej moralności”. - Artykuł opublikowany: 14 lipca 2025
Orend, B. “Czy wojna może być sprawiedliwa?”. - Artykuł w: Filozofuj! - Dostęp: filozofuj.eu/brian-orend-czy-wojna-moze-byc-sprawiedliwa/ - Data publikacji: 20 lutego 2022
“Wojna sprawiedliwa versus wojna święta”. - Czasopismo Politeja, Vol. 4(26)/2013 - journals.akademicka.pl/politeja/article/download/3144/2919/

Sprawy Nauki (Uniwersytet Jagielloński) “Etyczność wobec środowiska, czyli myślenie o jego d…”. - Artykuł akademiczny - Dostęp: sprawynauki.edu.pl/archiwum/
Zmiany klimatyczne – przyczyny i skutki (2024). - Artykuł z Ekologia.pl - 27 grudnia 2024 - Zawiera etyczne wymiary kryzysu klimatycznego

Akademia Odpowiedzialności (2025). “Czym jest odpowiedzialna konsumpcja – Przewodnik”. - Opublikowany: 13 marca 2025 - akademiaodpowiedzialnosci.pl/czym-jest-odpowiedzialna-konsumpcja-przewodnik/
eKonsument.pl “Poradnik: Kupuj odpowiedzialnie – Twoje pieniądze kształtują świat”. - ekonsument.pl/materialy/publ_23_poradnik_kupuj_odpowiedzialnie_twoje_pieniadze_ksztaltuja_swiat.pdf
Sprawiedliwy Handel “Konsumpcja etyczna”. sprawiedliwyhandel.pl/wp-content/uploads/2016/12/04_Przybornik_Rozdz_2_wprowadzenie_Etyczna_konsumpcja_i_SH.pdf

Bostrom, N. “Transhumanizm jest sposobem myślenia o przyszłości”. - Artykuł/wywiad w: Filozofuj! - Data: 2 marca 2022 - Dostęp: filozofuj.eu/nick-bostrom-transhumanizm-sposobem-myslenia-o-przyszlosci/
TEDx Talk “Etyka Transhumanizmu. Człowiek jako twórca i tworzywo” (2023). - Nagranie wideo TEDx - youtube.com/watch?v=vhjDQcGVt_U - Data publikacji: 3 kwietnia 2023

“Etyka danych – komu naprawdę służą nasze informacje?”. - Opublikowany: 10 listopada 2025 - porady-it.pl/etyka-i-filozofia-technologii/etyka-danych-komu-naprawde-sluza-nasze-informacje/
“Jak przetwarzać dane osobowe”. - Raport: odo24.pl/download.rodo-poradnik-jak-przetwarzac-dane-osobowe-fragment.pdf
“Algorytmy w mikro-targetowaniu politycznym – wolność wyboru czy manipulacja”. - Artykuł: sprawynauki.edu.pl - Data: 18 września 2025

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

• Strona przedmiotu PSY-WM>mono03 w USOSweb