Teoria kultury i cywilizacji, cz.2 SCYW-SL>TeorKult2
Podczas zajęć student zostanie zapoznany z klasycznymi (antropologicznymi i socjologicznymi) sposobami wyznacza-nia przynależności kulturowej i cywilizacyjnej, a także z metodami alternatywnym (zwłaszcza z metodą opracowaną przez Feliksa Konecznego). Część wiedzy w tym zakresie student nabył w semestrze poprzednim (zimowym), zaś nowe, podstawowe wiadomości zostaną przedstawione przez prowadzącego. Na tej podstawie student poprzez pracę własną i pracę w grupach będzie opracowywał modele przynależności cywilizacyjnej i kulturowej poszczególnych jednostek, zbio-rowości czy artefaktów, a także będzie wskazywał na możliwe trudności i konflikty, jakie wiążą się dla danego ucywili-zowania z działaniem w środowisku wielocywilizacyjnym. Zostanie również zapoznany z wybranymi sposobami prze-ciwdziałania konfliktom na wskazanym tle.
Kolejno student zostanie zapoznany poprzez zdobywanie doświadczenia w zaprojektowanych do tego celu ćwiczeniach z możliwościami częściowego (choć nigdy pełnego) zdystansowania się od własnych uwarunkowań kulturowych i cywili-zacyjnych. Dodatkowo – również dzięki specjalnie zaprojektowanym ćwiczeniom – będzie rozpoznawał takie ogranicze-nia u innych.
Student zostanie zapoznany z rozszerzeniem ujęcia nauki o cywilizacji Feliksa Konecznego oraz teorii dezintegracji pozy-tywnej Kazimierza Dąbrowskiego, która w ramach prac Katedry Filozofii Kultury jest rozwijana na Wydziale Filozoficz-nym UPJPII. Bazując na opracowanej metodzie rozpoznawania ucywilizowania wewnętrznego, student będzie prakty-kował w specjalnie dobranych ćwiczeniach rozpoznawanie właśnie ucywilizowania wewnętrznego, a także nauczy się formułować wnioski dotyczące wpływu ucywilizowania wewnętrznego na przebieg procesów cywilizacyjnych. Dodatko-wo nauczy się (głównie poprzez ćwiczenia praktyczne), jakiego rodzaju pomocy oczekują poszczególne rodzaje ucywili-zowań wewnętrznych i będzie ćwiczył się w udzielaniu pomocy w sytuacjach konfliktowych w zależności od ucywilizo-wania.
W części II semestru student będzie uczył się wdrażania wybranych, znanych z poprzedniego semestru, ujęć kultury i cywilizacji do praktyki działania w środowisku wielocywilizacyjnym. Dzięki specjalnie przygotowanym ćwiczeniom sformułuje uwagi krytyczne dotyczące ograniczeń każdego z podejść oraz zaproponuje własne podejście, którego ogra-niczenia również wskaże. Wśród omawianych tu zagadnień jedno z kluczowych miejsc będzie miało krytyczne podejście do ujmowania kultury jako podmiotu cech, co zostanie dodatkowo przypomniane, gdyż treści te student będzie znał z wykładu z I semestru (Filozofia kultury i cywilizacji).
Podobnie zostaną przypomniane kwestie aksjologiczne, a specjalnie dobrane ćwiczenia pozwolą studentowi na faktycz-ne dostrzeżenia i proste badanie wartości przejawiających się w kulturze i cywilizacji.
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
• [SC1pK_W09] charakteryzuje trudności związane z prowadzeniem badań nad cywilizacjami i kul-turami oraz trudności związane ze świadomą partycypacją w określonych cywilizacjach i kultu-rach
• [SC1pK_W12] charakteryzuje trudności związane z wybranymi teoriami i ujęciami kultury oraz cywilizacji, trudności wynikające z traktowania kultury i cywilizacji jako podmiotu lub podmiotu cech; opisuje zagadnienie wiedzy tła (dark matter of the mind); wskazuje perspektywy rozwoju teorii kultury i cywilizacji
• [SC1pK_W33] identyfikuje uwarunkowania ekonomiczne i społeczne wpływające na sytuację ży-ciową poszczególnych ludzi; charakteryzuje wybrane współczesne spory egzystencjalne i świa-topoglądowe; wskazuje wzajemne wpływy sfery ekonomicznej, religijnej, światopoglądowej, fi-lozoficznej i cywilizacyjnej
• [SC1pK_U01] wykorzystuje wiedzę teoretyczną z zakresu filozofii człowieka oraz powiązanych z nią dziedzin w celu analizy przyczyn i przebiegu procesów cywilizacyjnych, zachowania jedno-stek oraz zjawisk zachodzących w społeczeństwie
• [SC1pK_U08] przeprowadza badanie jednostki, grupy czy społeczności dla różnych celów zwią-zanych z integracją i dialogiem międzycywilizacyjnym; integruje wyniki tego badania; formułuje wnioski, a także praktyczne wskazania na potrzeby różnych odbiorców
• [SC1pK_U09] w oparciu o metody filozoficzne oraz metody nauk o cywilizacji sprawnie i rzetel-nie posługuje się metodami i technikami rozpoznawania uwarunkowań cywilizacyjnych i kultu-rowych, punktów wrażliwych na gruncie cywilizacyjnym, różnic cywilizacyjnych oraz dokonuje ich wyboru
• [SC1pK_U10] w oparciu o metody filozoficzne oraz metody nauk o cywilizacji umiejętnie udziela kompetentnej pomocy w zakresie zapobiegania, łagodzenia i rozwiązywania konfliktów pojawia-jących się na gruncie niezgodności cywilizacyjnych
• [SC1pK_U11] w oparciu o metody filozoficzne oraz metody nauk o cywilizacji z powodzeniem planuje działania zapobiegające konfliktom i nieporozumieniom na tle cywilizacyjnym i prze-prowadza je w wymaganym zakresie
• [SC1pK_U12] w oparciu o metody filozoficzne oraz metody nauk o cywilizacji generuje oryginal-ne rozwiązania złożonych problemów powstałych na gruncie jednostkowych lub grupowych sporów czy konfliktów cywilizacyjnych
• [SC1pK_U16] dostrzega własne błędy i wyciąga z nich wnioski
• [SC1pK_U20] w oparciu o metody filozoficzne oraz metody nauk o cywilizacji rozpoznaje przyna-leżność cywilizacyjną i kulturową jednostki na podstawie obserwacji i rozmowy
• [SC1pK_U22] odnosi się z szacunkiem i szanuje osobę ludzką niezależnie od jej przynależności cywilizacyjnej zgodnie ze wskazaniami normy personalistycznej
• [SC1pK_U24] stosuje środki zapobiegające relatywizmowi poznawczemu i światopoglądowemu
• [SC1pK_K05] podejmuje refleksję na tematy związane z etyką działania; zachowuje otwartość na problemy moralne i dylematy etyczne związane z własną i cudzą pracą oraz postępowaniem
Kryteria oceniania
• ocenianie ciągłe przez cały czas trwania zajęć (w tym aktywny udział w prowadzonych podczas zajęć pracach, dyskusjach itd. oraz ogólne przygotowanie do zajęć (np. znajomość omawianych zagadnień)).
• praca w grupach podczas zajęć (przyjmowanie wyznaczonej roli, zaangażowanie w pracę całej grupy itd.)
• praca w grupach w ramach przygotowania przez daną grupę wyznaczonych zadań.
• dopuszczalne są trzy nieobecności, które nie wymagają dodatkowego nakładu pracy studenta w ramach ich od-robienia. Każda kolejna nieobecność wymaga zaliczenia materiału będącego przedmiotem zajęć podczas dyżu-ru prowadzącego przedmiot. Niedopuszczalna (poza uzasadnionymi wypadkami losowymi) jest nieobecność studenta w terminie, gdy grupa, której jest członkiem, miała przygotować prezentację na zajęcia.
• warunkami uzyskania zaliczenia z oceną są: obecność i indywidualny aktywny udział w zajęciach (25% oceny), aktywny udział w pracach grupowych (grupy organizowane podczas zajęć na potrzeby ćwiczeń danych umie-jętności) (25% oceny) oraz praca w grupach w ramach przygotowania przez daną grupę wyznaczonych jej za-dań (25% oceny), indywidualne przygotowanie na zaliczenie modelowego opracowania analizy własnego ucywi-lizowania wewnętrznego oraz dowolnie wybranej osoby z grupy ćwiczeniowej (ewentualnie prowadzącego zaję-cia) wraz ze wskazaniem kluczowych elementów problemowych, o których była mowa na zajęciach (25%).
• wszelkie sytuacje losowe uniemożliwiające uczestnictwo w zajęciach będą rozwiązywane indywidualnie i muszą być zgłaszane bezpośrednio po ich wystąpieniu.
• termin zaliczenia (prezentacji końcowej) zostanie ustalony ze studentami nie później niż na miesiąc przed roz-poczęciem sesji egzaminacyjnej. Jeśli termin ten z jakichś względów ulegnie zmianie, to nowy termin nie może być wcześniejszy od poprzednio ustalonego.
• każdy student ma możliwość poprawy oceny w terminie poprawkowym, o ile ocena uzyskana w pierwszym ter-minie nie jest oceną pozytywną.
Praktyki zawodowe
nd.
Literatura
1. K. Petryszak, On the Inner Civilization of Man, Kraków 2025.
2. Benedict, R. Wzory kultury, Warszawa 1999.
3. J. Ortega y Gasset, Bunt mas, Wydawnictwo Literackie „MUZA”, Warszawa 2004.
4. Koneczny, F. (2020). Cywilizacja łacińska. Warszawa: Capital Book.
5. Kuper, A. (2005). Kultura. Model antropologiczny. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
6. Tomasello, M. (2002). Kulturowe źródła ludzkiego poznawania. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Literatura dodatkowa:
1. Pankowicz, A. (Red.), W kręgu kultury. Szkice metodologiczne, Kraków 2010.
2. Koneczny, F. (2020). Cywilizacja bizantyńska, t. I-II. Warszawa: Capital Book.
3. Koneczny, F. (2019). Cywilizacja żydowska, t. I-III. Warszawa: Capital Book.
4. Znaniecki, F. (2013). Upadek cywilizacji zachodniej. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
5. Ortega y Gasset, J. (2019). Idee, przeświadczenia, historia. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia.
6. Le Bonn, G. (2016). Psychologia tłumu. Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki.
7. Diec, J. Cywilizacje bez okien, Kraków 2002.
8. Huizinga, J., Homo ludens. Zabawa jako źródło kultury, Warszawa 1985.
9. Musiał, Z. & Wolniewicz, B. (2003). Ksenofobia i wspólnota. Kraków: Arcana, cz. I.
Uwagi
|
W cyklu 2025/2026-L:
Student powinien posiadać wiedzę z zajęć z I semestru opanowaną w stopniu przynajmniej dosta-tecznym. |
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: