Metodologia historii SzD-DH>Methis-ob
Przedmiot „Metodologia historii” ma na celu zapoznanie studentów z kluczowymi problemami teoretycznymi i metodologicznymi badań historycznych. Program zajęć koncentruje się wokół analizy modeli badawczych stosowanych w historiografii, podstawowych pojęć i narzędzi warsztatu historyka oraz znaczenia wiedzy pozaźródłowej w interpretacji przeszłości. Szczególna uwaga poświęcona jest statusowi historiografii jako dyscypliny naukowej oraz ewolucji jej przedmiotu badań i funkcji społecznej historyków na przestrzeni dziejów – od starożytności po historiografię najnowszą.
Zajęcia mają charakter interdyscyplinarny i obejmują refleksję nad nowoczesnymi sposobami myślenia o historii, uwzględniając najważniejsze osiągnięcia współczesnej humanistyki. Omawiane są m.in. narratywistyczna filozofia historii, zwrot etyczny oraz zwrot audiowizualny, które redefiniują sposoby opisywania i rozumienia przeszłości. Istotnym komponentem kursu jest również wprowadzenie do humanistyki cyfrowej, obejmujące wykorzystanie narzędzi informatycznych w badaniach historycznych (analiza danych, digitalizacja źródeł, bazy danych, wizualizacja wiedzy historycznej) oraz refleksję nad rolą sztucznej inteligencji w pracy historyka (m.in. wspomaganie analizy źródeł, przetwarzanie języka naturalnego, krytyczna ocena algorytmów i ich wpływu na interpretację przeszłości).
Ważnym elementem zajęć jest także analiza dorobku polskiej szkoły metodologii historii, ze szczególnym uwzględnieniem koncepcji Jerzego Topolskiego, oraz refleksji francuskiej historiografii reprezentowanej przez Françoisa Hartoga i Pierre’a Norę.
Celem zajęć jest rozwijanie krytycznego myślenia o historii jako dyscyplinie naukowej, kształtowanie umiejętności analizy różnych podejść metodologicznych oraz przygotowanie studentów do samodzielnej refleksji nad sposobami badania i interpretowania przeszłości — zarówno w perspektywie klasycznej, jak i z wykorzystaniem najnowszych narzędzi cyfrowych.
|
W cyklu 2022/2023-L:
Przedmiot „Metodologia historii” ma na celu zapoznanie studentów z kluczowymi problemami teoretycznymi i metodologicznymi badań historycznych. Program zajęć koncentruje się wokół analizy modeli badawczych stosowanych w historiografii, podstawowych pojęć i narzędzi warsztatu historyka oraz znaczenia wiedzy pozaźródłowej w interpretacji przeszłości. Szczególna uwaga poświęcona jest statusowi historiografii jako dyscypliny naukowej oraz ewolucji jej przedmiotu badań i funkcji społecznej historyków na przestrzeni dziejów – od starożytności po historiografię najnowszą. |
W cyklu 2023/2024-L:
Przedmiot „Metodologia historii” ma na celu zapoznanie studentów z kluczowymi problemami teoretycznymi i metodologicznymi badań historycznych. Program zajęć koncentruje się wokół analizy modeli badawczych stosowanych w historiografii, podstawowych pojęć i narzędzi warsztatu historyka oraz znaczenia wiedzy pozaźródłowej w interpretacji przeszłości. Szczególna uwaga poświęcona jest statusowi historiografii jako dyscypliny naukowej oraz ewolucji jej przedmiotu badań i funkcji społecznej historyków na przestrzeni dziejów – od starożytności po historiografię najnowszą. |
W cyklu 2024/2025-L:
Przedmiot „Metodologia historii” ma na celu zapoznanie studentów z kluczowymi problemami teoretycznymi i metodologicznymi badań historycznych. Program zajęć koncentruje się wokół analizy modeli badawczych stosowanych w historiografii, podstawowych pojęć i narzędzi warsztatu historyka oraz znaczenia wiedzy pozaźródłowej w interpretacji przeszłości. Szczególna uwaga poświęcona jest statusowi historiografii jako dyscypliny naukowej oraz ewolucji jej przedmiotu badań i funkcji społecznej historyków na przestrzeni dziejów – od starożytności po historiografię najnowszą. |
Koordynatorzy przedmiotu
Tryb zajęć
Efekty kształcenia
Wiedza (zna i rozumie)
K_W02 (P8S_WG)
Doktorant zna i rozumie podstawy epistemologiczne i metodologiczne nauk historycznych, główne paradygmaty historiograficzne, zasady krytyki źródeł oraz metody konstruowania i uzasadniania wiedzy o przeszłości.
K_W03 (P8S_WG)
Doktorant zna i rozumie główne kierunki rozwoju współczesnej historiografii, w tym nowe podejścia badawcze, metody interdyscyplinarne oraz ich znaczenie dla interpretacji zjawisk i procesów historycznych.
Umiejętności (potrafi)
K_U01 (P8S_UW)
Doktorant potrafi samodzielnie formułować problemy i hipotezy badawcze, dobierać odpowiednie metody analizy źródeł historycznych, krytycznie oceniać ich wartość poznawczą oraz konstruować i uzasadniać wnioski naukowe.
K_U04 (P8S_UW)
Doktorant potrafi twórczo wykorzystywać i łączyć różne metody badawcze, w tym podejścia interdyscyplinarne, w celu rozwiązywania złożonych problemów historycznych oraz krytycznej weryfikacji przyjętych interpretacji.
Kompetencje społeczne (jest gotów do)
K_K02 (P8S_KK)
Doktorant jest gotów do krytycznej oceny dorobku historiografii, stosowanych metod badawczych oraz własnych ustaleń, z uwzględnieniem ograniczeń poznawczych źródeł i interpretacji historycznych.
K_K06 (P8S_KR)
Doktorant jest gotów do prowadzenia niezależnych i rzetelnych badań historycznych, przestrzegania zasad etyki naukowej, poszanowania własności intelektualnej oraz odpowiedzialnego przedstawiania i upowszechniania wyników badań.
Kryteria oceniania
Kryteria oceny (100 pkt):
1. Wiedza metodologiczna – K_W02, K_W03 (30 pkt)
Znajomość i poprawne wyjaśnienie podstawowych pojęć oraz paradygmatów metodologii historii – 10 pkt.
Porównanie co najmniej dwóch podejść metodologicznych, z uwzględnieniem ich założeń i ograniczeń – 10 pkt.
Znajomość współczesnych kierunków rozwoju historiografii i ich zastosowań badawczych – 10 pkt.
2. Formułowanie problemów i stosowanie metod badawczych – K_U01 (30 pkt)
Jasne sformułowanie problemu i hipotezy badawczej – 10 pkt.
Dobór i uzasadnienie metod właściwych dla badanego zagadnienia – 10 pkt.
Poprawność argumentacji oraz wnioskowania na podstawie materiału źródłowego – 10 pkt.
3. Krytyczna i interdyscyplinarna analiza – K_U04 (20 pkt)
Umiejętność zastosowania co najmniej dwóch metod badawczych do analizy wybranego problemu historycznego – 10 pkt.
Krytyczna ocena możliwości i ograniczeń zastosowanych metod – 10 pkt.
4. Krytyczna refleksja i etyka badawcza – K_K02, K_K06 (20 pkt)
Umiejętność rozpoznania ograniczeń własnych ustaleń i krytycznej oceny przyjętych interpretacji – 10 pkt.
Rzetelność dokumentacji naukowej, poprawność wykorzystania źródeł i literatury oraz przestrzeganie zasad etyki badań – 10 pkt.
Warunki zaliczenia:
Warunkiem zaliczenia jest przygotowanie samodzielnej pracy pisemnej, wykazanie umiejętności krytycznej refleksji metodologicznej oraz uzyskanie co najmniej 60 punktów na 100 możliwych.
Ocena końcowa uwzględnia stopień osiągnięcia efektów uczenia się, poprawność metodologiczną, samodzielność interpretacji oraz jakość argumentacji naukowej.
Literatura
Literatura obowiązkowa:
Topolski J., Jak się pisze i rozumie historię. Tajemnice narracji historycznej, Warszawa 1996.
Wprowadzenie do metodologii historii, red. E. Domańska, J. Pomorski, Warszawa 2022.
F. Hartog, Regimes of Historicity: Presentism and Experiences of Time, Columbia University Press 2016.
P. Nora, Między pamięcią a historią, 2022
Literatura pomocnicza:
Banaszak G., Kmita J., Społeczno-regulacyjna koncepcja kultury, Warszawa 1994.
Domańska E., Historia egzystencjalna. Krytyczne studium narratywizmu i humanistyki zaangażowanej, Warszawa
2012.
Falkowski T., Myśl i zdarzenie. Pojęcie zdarzenia historycznego w historiografii francuskiej XX wieku, Kraków 2013.
Nagel E. Struktura nauki, tłum. zbiorowe, Warszawa 1970.
Pomorski J., Spoglądając w przeszłość... Studia i szkice metahistoryczne, Lublin 2017.
Scott J.W., Gender jako pożyteczna kategoria analizy historycznej, tłum. A. Czarnacka, Biblioteka Think Tanku
Feministycznego (http://www.ekologiasztuka.pl/pdf/f0064scott.pdf).
Solarska M., Bugajewski M., Doświadczanie przeszłości. Poznanie historyczne wobec pluralizmu czasu historycznego,
Poznań 2018.
Teoria wiedzy o przeszłości na tle współczesnej humanistyki. Antologia, red. E. Domańska, Poznań 2010.
Topolski J., Varia historyczne, Poznań 2010.
Wrzosek W., O myśleniu historycznym, Bydgoszcz 2009.
Znaniecki F., Nauki o kulturze, Warszawa 1992.
Żarnowski J., Historia społeczna. Metodologia – ewolucja – perspektywy, Warszawa 2011.
|
W cyklu 2022/2023-L:
E. H. Carr, Historia. Czym jest, Poznań 1999. |
W cyklu 2023/2024-L:
E. H. Carr, Historia. Czym jest, Poznań 1999. |
W cyklu 2024/2025-L:
E. H. Carr, Historia. Czym jest, Poznań 1999. |
Więcej informacji
Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: