Relacje państwo-Kościół (średniowiecze) SzD-DH>Repako(śred)
Celem przedmiotu „Relacje państwo–Kościół w średniowieczu” jest przedstawienie studentom studiów pierwszego stopnia złożonej problematyki wzajemnych relacji między władzą świecką a duchowną w Europie od wczesnego do późnego średniowiecza. Zajęcia koncentrują się na analizie głównych modeli organizacji relacji między państwem a Kościołem, takich jak idea dwóch władz (sacerdotium i regnum), koncepcje teokratyczne oraz cesarsko-papieskie spory o zakres kompetencji.
W ramach kursu omawiane są kluczowe procesy historyczne, w tym spór o inwestyturę, rozwój monarchii chrześcijańskich, rola papiestwa jako instytucji politycznej oraz kształtowanie się prawa kanonicznego jako narzędzia regulującego relacje między władzą świecką i kościelną. Szczególną uwagę poświęca się także funkcjonowaniu Kościoła jako struktury społecznej i administracyjnej, jego wpływowi na życie polityczne, edukację, kulturę oraz system prawny średniowiecznej Europy.
Istotnym elementem zajęć jest również analiza wybranych źródeł historycznych, takich jak dokumenty papieskie, kroniki, teksty normatywne oraz relacje kronikarskie, które pozwalają zrozumieć dynamikę relacji między instytucjami władzy. Studenci uczą się interpretacji tych źródeł w kontekście historycznym, uwzględniając ich funkcję propagandową, prawną i ideologiczną.
Przedmiot uwzględnia także szerszy kontekst kultury politycznej i religijnej średniowiecza, w tym rolę teologii politycznej, idei władzy sakralnej oraz wpływ myśli scholastycznej na kształtowanie koncepcji państwa chrześcijańskiego. Dzięki temu studenci uzyskują pogłębione rozumienie średniowiecza jako epoki, w której religia i polityka stanowiły wzajemnie przenikające się sfery życia społecznego.
Koordynatorzy przedmiotu
Tryb zajęć
Efekty kształcenia
Widza: absolwent zna i rozumie
K_W01 w pogłębionym stopniu uporządkowane i podbudowane teoretycznie fakty, zjawiska dziejowe i procesy historyczne
K_W03 w pogłębionym stopniu teorie i metody wyjaśniające specyfikę i zależności złożonych procesów historycznych
K_W04 główne tendencje rozwojowe nauk historycznych
K_W05 w pogłębionym stopniu specyfikę przedmiotową i metodologiczną nauk humanistycznych, ich najnowsze osiągnięcia oraz trans dyscyplinarne kierunki rozwoju
K_W06 zaawansowane metody analizy i interpretacji zdarzeń i procesów dziejowych, tendencji rozwojowych, teorii i szkół badawczych właściwych dla historii
K_W08 paradygmaty historiograficzne służące do wyjaśniania przeszłości oraz rozwiązywania fundamentalnych problemów współczesnej cywilizacji
Umiejętności: absolwent potrafi
K_U01 formułować i analizować złożone i nietypowe problemy związane z badaniami historycznymi, wymagające integracji wiedzy z zakresu różnych dyscyplin humanistycznych
K_U02 samodzielnie dobrać, zgromadzić i zanalizować zróżnicowane źródła historyczne odpowiednie do danej sytuacji problemowej
K_U03 wykorzystywać zdobytą wiedzę do formułowania i testowania hipotez oraz poszukiwania innowacyjnych rozwiązań złożonych problemów typowych w badaniach historycznych
K_U04 komunikować się na tematy specjalistyczne związane z badaniami historycznymi i – szerzej – humanistycznymi ze zróżnicowanymi kręgami odbiorców
K_U05 inicjować i prowadzić debaty formułując oryginalne problemy do dyskusji, przedstawiając, oceniając i uzasadniając różne poglądy na temat przebiegu wydarzeń historycznych, specyfiki procesów dziejowych itd.
Kompetencje społeczne: absolwent jest gotowy
K_K01 krytycznej oceny posiadanej wiedzy z zakresu historii oraz innych dyscyplin humanistycznych, a także przyswajanych treści nawiązujących do zagadnień historycznych
K_K02 uznania znaczenia wiedzy w rozwiązywaniu problemów poznawczych i praktycznych, również tych niezwiązanych z przeszłością
K_K03 zasięgania w przypadku trudności z samodzielnym rozwiązaniem problemu opinii ekspertów specjalizujących się w poszczególnych subdyscyplinach historycznych lub innych dziedzinach nauki
Kryteria oceniania
Zajęcia kończą się oceną obecności, aktywnego uczestnictwa studenta w zajęciach oraz lektury podawanej na bieżąco literatury przedmiotu.
Literatura
R. M. Simon, Cywilizacja wczesnego chrześcijaństwa, Warszawa 1981.
H. Rahner, Kościół i państwo we wczesnym chrześcijaństwie, Warszawa 1986.
H. Chadwick, Kościół w epoce wczesnego chrześcijaństwa, Warszawa 2004.
J. Kłoczowski, Wspólnoty chrześcijańskie w tworzącej się Europie, Poznań 2003.
P. Chaunu, Czas reform, Warszawa 1989.
A. Brown, Kult świętych. Narodziny i rola w chrześcijaństwie łacińskim, Kraków 2007.
A. Vauchez, Duchowość średniowiecza, Gdańsk 1997.
J. Huizinga, Jesień średniowiecza, Warszawa 2001.
J. Delumeau, Strach w kulturze Zachodu, Warszawa 1986.
Ph. Ariès, Człowiek i śmierć, Warszawa 1997.
J. Le Goff, Kultura średniowiecznej Europy, Warszawa–Gdańsk 2001.
J. Strzelczyk, Średniowieczny obraz świata, Poznań 2004.
S. Gouguenheim, Średniowiecze w pytaniach i odpowiedziach, 2025.
T. Gałuszka, The Beguines of Medieval Świdnica. The Interrogation of the "Daughters of Odelindis" in 1332, York 2023.
Historia chrześcijaństwa, red. A. Corbin i in., Kraków 2009.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: