Mediatyzacja przestrzeni społecznej – szanse i wyzwania SzD-DNKSM>Medprz

Przedmiot „Mediatyzacja przestrzeni społecznej – szanse i wyzwania” poświęcony jest pogłębionej analizie procesów mediatyzacji współczesnego społeczeństwa, rozumianej jako rosnące znaczenie mediów oraz logiki medialnej w funkcjonowaniu jednostek, grup społecznych, instytucji i całych systemów społecznych. Punktem wyjścia jest założenie, że media nie stanowią już wyłącznie narzędzia przekazywania informacji, lecz stały się jednym z podstawowych środowisk, w których kształtowane są relacje społeczne, wiedza o świecie, tożsamość jednostkowa i zbiorowa, opinia publiczna oraz sposoby uczestnictwa w kulturze, polityce i życiu publicznym.
W ramach przedmiotu proces mediatyzacji analizowany będzie w perspektywie historycznej i współczesnej, ze szczególnym uwzględnieniem przemian technologicznych, społecznych i kulturowych zachodzących na kolejnych etapach rozwoju systemów medialnych. Omówiona zostanie rola tradycyjnych mediów analogowych, w tym prasy drukowanej, radia i telewizji, które przez znaczną część XX wieku wyznaczały podstawowe modele komunikowania masowego. Szczególna uwaga zostanie zwrócona na znaczenie prasy jako instytucji organizującej debatę publiczną, selekcjonującej informacje i współtworzącej społeczną hierarchię ważności wydarzeń. Analizie poddane zostaną również charakterystyczne dla mediów tradycyjnych relacje między nadawcą a odbiorcą, profesjonalizacja działalności dziennikarskiej oraz funkcja redakcji i dziennikarzy jako „strażników dostępu” do przestrzeni publicznej. Na tym tle przedstawione zostaną konsekwencje cyfryzacji, konwergencji mediów i rozwoju komunikacji sieciowej. Przejście od dominacji mediów analogowych do środowiska cyfrowego oznacza bowiem nie tylko zmianę technologii dystrybucji treści, lecz także głęboką transformację całego modelu komunikowania społecznego. Granice między producentem a odbiorcą przekazu ulegają zatarciu, komunikacja staje się wielokierunkowa i natychmiastowa, a tradycyjny model masowego odbiorcy zostaje zastąpiony przez sieci użytkowników jednocześnie konsumujących, komentujących, modyfikujących i wytwarzających treści. Proces ten prowadzi również do przekształcenia tradycyjnego dziennikarstwa i prasy drukowanej, która funkcjonuje obecnie w warunkach konkurencji z portalami internetowymi, agregatorami treści, platformami cyfrowymi i mediami społecznościowymi. Istotnym obszarem refleksji będzie mediatyzacja związana z ekspansją mediów społecznościowych. Platformy te zmieniły sposób tworzenia i rozpowszechniania informacji, budowania relacji społecznych oraz uczestnictwa w debacie publicznej. Analizowane będą zjawiska personalizacji przekazu, komunikacji algorytmicznej, ekonomii uwagi, kultury uczestnictwa, influencerów i nowych liderów opinii, a także postępującego przenikania sfery prywatnej i publicznej. Szczególne miejsce zajmie problem wpływu algorytmów i platform cyfrowych na selekcję treści oraz widzialność określonych tematów, opinii i aktorów społecznych. Przedmiot ukazuje mediatyzację jako proces niosący zarówno nowe możliwości, jak i istotne zagrożenia. Do szans zaliczyć można demokratyzację dostępu do informacji, zwiększenie możliwości uczestnictwa w komunikacji publicznej, rozwój nowych form edukacji, aktywizmu społecznego i obywatelskiego, tworzenie społeczności ponad granicami geograficznymi oraz łatwiejszy dostęp do wiedzy i dóbr kultury. Środowisko cyfrowe umożliwia jednostkom i grupom, które wcześniej dysponowały ograniczonym dostępem do tradycyjnych mediów, samodzielne tworzenie przekazów i zabieranie głosu w przestrzeni publicznej. Jednocześnie analizowane będą wyzwania związane z dezinformacją, fake newsami, manipulacją, polaryzacją społeczną, funkcjonowaniem baniek informacyjnych, mową nienawiści, cyberprzemocą oraz wykluczeniem cyfrowym. Dyskusji poddane zostaną także problemy koncentracji władzy komunikacyjnej w rękach globalnych platform technologicznych, komercjalizacji danych użytkowników, naruszania prywatności oraz wpływu mechanizmów algorytmicznych na autonomię jednostki i jakość debaty publicznej. Zajęcia mają służyć rozwijaniu krytycznej refleksji nad miejscem mediów we współczesnym społeczeństwie oraz nad kierunkami dalszych przemian komunikacji społecznej. Perspektywa medioznawcza zostanie połączona z ujęciem socjologicznym, kulturoznawczym i komunikologicznym, umożliwiając doktorantom analizowanie mediatyzacji jako wielowymiarowego procesu przekształcającego instytucje, praktyki społeczne i codzienne doświadczenia człowieka. Szczególna uwaga zostanie poświęcona pytaniu, w jaki sposób przejście od świata zdominowanego przez prasę drukowaną i media analogowe do rzeczywistości platformowej, algorytmicznej i usieciowionej redefiniuje pojęcia informacji, komunikacji, uczestnictwa, autorytetu, wiarygodności i sfery publicznej.