Wykorzystanie nowoczesnych technik przyrodniczo-fizycznych w badaniach historycznych SzD-DNSZ>Wykbad
Przedmiot „Wykorzystanie nowoczesnych technik przyrodniczo-fizycznych w badaniach historycznych” ma na celu zapoznanie studentów z interdyscyplinarnymi metodami badawczymi stosowanymi we współczesnej historii i archeologii. W ramach kursu omawiane są podstawy teoretyczne oraz praktyczne zastosowania wybranych technik fizycznych, chemicznych i biologicznych, które umożliwiają analizę oraz interpretację źródeł historycznych i materiałów zabytkowych.
Zajęcia obejmują zagadnienia związane z metodami datowania (m.in. radiowęglowego i dendrochronologicznego), analizą składu chemicznego i struktury materiałów (np. spektroskopia, analiza izotopowa), a także wykorzystaniem badań biomolekularnych (DNA) oraz technik geofizycznych i teledetekcyjnych (np. LiDAR, georadar). Szczególny nacisk kładziony jest na zrozumienie zasad działania tych metod, ich możliwości oraz ograniczeń interpretacyjnych.
W trakcie kursu studenci uczą się krytycznej analizy wyników badań laboratoryjnych oraz ich wykorzystania w rekonstrukcji procesów historycznych, takich jak migracje ludności, zmiany środowiskowe czy technologie produkcji dawnych społeczeństw. Istotnym elementem zajęć jest także rozwijanie umiejętności współpracy interdyscyplinarnej oraz komunikacji z przedstawicielami nauk ścisłych.
Zajęcia mają charakter problemowy i opierają się na analizie studiów przypadków oraz aktualnych publikacji naukowych.
Zagadnienia:
Wprowadzenie do badań interdyscyplinarnych w naukach historycznych.
Rola nauk przyrodniczych w historii i archeologii.
Metody datowania:
Datowanie radiowęglowe (C14)
Dendrochronologia
Termoluminescencja
Analizy materiałowe:
Spektrometria mas
Analiza izotopowa
Rentgenografia (XRF, XRD)
Badania biologiczne:
Analiza DNA (aDNA)
Paleobotanika i paleozoologia
Antropologia fizyczna
Rekonstrukcja diety i migracje
Techniki obrazowania:
Tomografia komputerowa (CT)
Skaning 3D
Fotogrametria
LiDAR
Koordynatorzy przedmiotu
Tryb zajęć
Efekty kształcenia
Wiedza
Student:
- charakteryzuje metody datowania absolutnego i względnego
- zna podstawy fizyczne i chemiczne technik analitycznych
- rozumie ograniczenia metod (błędy pomiarowe, kalibracja)
- zna zastosowania analiz biomolekularnych i geofizycznych
Zna i rozumie światowy dorobek naukowy i twórczy związany z wykorzystaniem metod fizycznych, chemicznych i biologicznych w nauce światowej (K_W01).
Zna i rozumie główne tendencje rozwojowe dla dyscyplin wspomagających nauki historyczne (K_W03)
Umiejętności
Student:
– dobiera metodę badawczą do rodzaju źródła
– analizuje artykuły naukowe i raporty laboratoryjne
Potrafi uczestniczyć w wymianie doświadczeń i idei, także w środowisku międzynarodowym (K_U03).
Potrafi upowszechniać wyniki badań, inicjować debatę, uczestniczyć w dyskursie naukowym również w środowisku międzynarodowym (K-U06).
Kompetencje społeczne
Student:
rozumie znaczenie interdyscyplinarności
potrafi pracować w zespole badawczym
zachowuje krytycyzm wobec interpretacji naukowych
Jest gotów do krytycznej oceny dorobku uprawianej dyscypliny naukowej oraz krytycznej oceny własnego wkładu w rozwój tej dyscypliny (K_K02).
Jest gotów do uznawania znaczenia wiedzy w rozwiązywaniu problemów poznawczych i praktycznych (K_K03).
Kryteria oceniania
Ocenie podlega:
obecność i aktywność na zajęciach.
przygotowanie do zajęć,
udział w dyskusjach,
analiza studiów przypadków
Praktyki zawodowe
brak
Literatura
Renfrew C., Bahn P. 2012. Archeologia. Teorie, metody, praktyka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Kurzawska A., Sobkowiak-Tabaka I. 2021. Mikroprzeszłość. Badania specjalistyczne w archeologii, t. 1 i 2. Poznań: Wydział Archeologii UAM.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: