Słowo Boże w roku liturgicznym SzD-DNT>SłBowrl
Papież Benedykt XVI podkreśla, że patrząc na Kościół jako «dom Słowa» należy spojrzenie to skoncentrować nade wszystko na świętej liturgii (por. Verbum Domini 52). Misterium Paschalne jest sprawowane w Kościele od momentu jego objawienia w czasach antycznych, między innymi podczas Eucharystii, poprzez cały rok liturgiczny. Każdego dnia w zgromadzeniu liturgicznym dokonuje się proklamacja słowa Bożego a „każda czynność liturgiczna jest ze swej natury przesycona Pismem Świętym (Verbum Domini 52). Pierwszym duchowym filarem Kościoła jest „apostolska didaché, czyli głoszenie Słowa Bożego” (Słowo Boże w historii, 7). Jest ono poprzedzone „wyraźnym i żywym odczytaniem fragmentu Biblii wskazanego przez liturgię” (Słowo Boże w historii 7).
Wykład prowadzony w sposób chronologiczny daje słuchaczom możliwość poznania źródeł i związanych z nimi polskich opracowań naukowych dotyczących znaczenia i proklamacji słowa Bożego. Z racji, że pierwotna liturgia słowa jest obecna w środowiskach judeochrześcijańskich zostaną przedstawione wybrane zagadnienia odnoszące się do obecności słowa Bożego w Starym Testamencie i judaizmie a następnie w epokach kulturowych Kościoła na Zachodzie. Szczególnie zostaną przybliżone przedsoborowe oczekiwania odnośnie lekcjonarza jak i liturgia słowa po Soborze Watykańskim II. Tak usystematyzowane treści pozwolą słuchaczowi dostrzec podobieństwa i różnice a zarazem podać kryteria dla opracowania hermeneutyki kontynuacji proklamacji słowa Bożego w ciągu roku liturgicznego. Dodatkowo zostaną poddane analizie tematycznej wybrane zagadnienia z komentarza do czytań w ciągu roku liturgicznego autorstwa profesora Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie o. Augustyna Jankowskiego OSB († 2005). Kończąc zostanie przedstawiony temat obecności Boga w słowie.
Celem zajęć jest:
- poznanie i zrozumienie momentu proklamacji słowa Bożego na przestrzeni wieków;
- poznanie treści proklamowanego słowa Bożego i formy tej proklamacji;
- zdobycie wiedzy odnośnie podstawowych tematów przypisanych do głównych okresów liturgicznych, wynikających nie z euchologii, ale z lektury perykop biblijnych;
- poznanie doboru czytań do okresów liturgicznych;
- zdobycie szerszej wiedzy odnośnie obecności Boga w słowie;
- poznanie dziedzictwa naukowego polskich autorów odnośnie przedstawianego tematu i ich krytyczna analiza;
- wskazanie nieopracowanych tematów związanych z proklamacją słowa Bożego w roku liturgicznym.
Poszczególne tematy:
- Analiza orędzia pt. „Słowo Boże w historii”
- Przepowiadanie słowa Bożego w tradycji biblijnej
- Słowo Boże w kulcie Starego Testamentu i judaizmu
- Zgromadzenie słucha Prawa – słowa Bożego.
- Archetyp liturgii słowa w liturgii synagogalnej
- Zawiłe początkami niedzielnego lekcjonarza do celebracji eucharystycznej w Rzymie
- Lektura biblijna według Justyna Męczennika i jej ewolucja
- Liturgia słowa w świadectwie Ojców Kościoła
- Liturgia słowa w pozarzymskich rytach zachodnich
- Celebracja słowa Bożego w liturgii rzymskiej do Soboru Trydenckiego
- Liturgia słowa w mszale Piusa V
- Liturgia słowa Bożego w tradycji rzymskiej do reformy II Soboru Watykańskiego
- Przedsoborowe postulaty reformy lekcjonarza mszalnego
- Liturgia słowa w odnowie liturgicznej po Soborze Watykańskim II
- Zasady i kryteria doboru czytań biblijnych w mszalnej liturgii słowa Bożego
- Czytania poprzedzające Ewangelię w posoborowym lekcjonarzu mszalnym
- Śpiew między czytaniami
- „Słowo” św. Pawła w roku liturgicznym
- Proklamacja Ewangelii podczas Mszy świętej
- Paweł VI, Mysterii paschalis
- Ogólne normy roku liturgicznego i kalendarza
- Okresy roku liturgicznego
- Bóg obecny w słowie
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Student:
Zna i rozumie światowy dorobek naukowy i twórczy związany z dyscyplinami, w których prowadzone jest kształcenie w szkole doktorskiej, a także wynikające z niego implikacje dla praktyki. K¬_W01
Zna i rozumie w stopniu umożliwiającym rewizję istniejących paradygmatów - światowy dorobek obejmujący podstawy teoretyczne i zagadnienia ogólne i wybrane zagadnienia szczegółowe, w tym metodologię nauk, właściwe dla dyscyplin, w których prowadzone jest kształcenie w szkole doktorskiej, a także zasady dydaktyki szkoły wyższej. K¬_W02
Zna i rozumie główne trendy rozwojowe dla dyscyplin, w których prowadzone jest kształcenie w szkole doktorskiej. K_W03
Potrafi dokonywać analizy i twórczej syntezy dorobku naukowego i twórczego w celu identyfikowania i rozwiązywania problemów badawczych oraz związanych z działalnością innowacyjną i twórczą; tworzyć nowe elementy tego dorobku, w tym - definiować cel i przedmiot badań naukowych, formułować hipotezy badawcze, twórczo stosować i rozwijać metody, techniki i narzędzia badawcze, właściwe dla prowadzonych badań, wnioskować na podstawie wyników badań naukowych K_U01
Potrafi samodzielnie planować własny rozwój oraz inspirować rozwój innych osób K_U02
Potrafi uczestniczyć w wymianie doświadczeń i idei, także w środowisku naukowym. K_U03
Jest gotów do niezależnego badania powiększającego istniejący dorobek naukowy i twórczy, podejmowania wyzwań w sferze zawodowej i publicznej z uwzględnieniem ich etycznego wymiaru i odpowiedzialności za ich skutki oraz kształtowania wzorów właściwego postępowania w takich sytuacjach. K_K01
Jest gotów do krytycznej oceny dorobku uprawianej dyscypliny naukowej oraz do krytycznej oceny własnego wkładu w rozwój tej dyscypliny. K_K02
Jest gotów do podtrzymania i rozwijania etosu środowisk badawczych i twórczych, w tym: prowadzenia badań w sposób niezależny, respektowania zasady publicznej własności wyników badań naukowych z uwzględnieniem zasad ochrony własności intelektualnej. K_K06
Kryteria oceniania
Wykład konwencjonalny.
Egzamin ustny. Każdy student otrzyma pytania dotyczące treści poznanych na wykładzie i umieszczonych w specjalistycznych opracowaniach.
Literatura
► Słowo Boże w liturgii. Obecność – celebracja – aktualizacja, pod red. S. Araszczuka, (Colloquia Wratislaviensia, t. 4), Papieski Wydział Teologiczny we Wrocławiu, Wrocław 2010.
► Słowo Boże w liturgii i życiu Kościoła, red. A. Żądło, Księgarnia św. Jacka, Katowice 2006, s. 7–15.
► Jacek Nowak SAC, Archetyp liturgii słowa w liturgii synagogalnej, [w:] „Ruch Biblijny i Liturgiczny” 71 (2018) nr, 1, s. 25–35.
► Jarosław Superson, Przyczynek do studium nad początkami niedzielnego lekcjonarza do celebracji eucharystycznej w Rzymie, [w:] „Teologia i Człowiek” 61 (2023) nr 1, s. 81–99.
► Jarosław Superson, Istotne składniki treści czynności liturgicznych sprawowanych według Justyna Męczennika i ich ewolucja, [w:] „Liturgia Sacra” 24 (2018) nr 1, s. 33–52.
► Liturgia uprzywilejowanym miejscem celebrowania słowa Bożego, red. W. Pałęcki, A. Megger, (Studia liturgiczne, t. 13), Towarzystwo Naukowe KUL. Katolicki Uniwersytet Lubleski Jana Pawła II, Lublin 2017.
► Praedicamus Christum crucifixum. Słowo Boże w liturgii Kościoła. Księga Jubileuszowa dedykowana Księdzu Arcybiskupowi Damianowi Zimoniowi Metropolicie Katowickiemu w 25. rocznicę święceń biskupich, Księgarnia św. Jacka, Katowice 2010.
► Liturgia słowa Bożego we Mszy świętej, red. Cz. Krakowiak, Wydawnictwo Archidiecezji Lubelskiej Gaudium, Lublin 2011.
►Paweł VI, Mysterii paschalis, [w:] Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego. Z trzeciego wydania Mszału Rzymskiego. Wprowadzenie do drugiego wydania Lekcjonarza Mszalnego. Ogólne normy roku liturgicznego i kaledarza. Pallottinum. Poznań 2022, s. 185– 188.
► Ogólne normy roku liturgicznego i kalendarza, [w:] Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego. Z trzeciego wydania Mszału Rzymskiego. Wprowadzenie do drugiego wydania Lekcjonarza Mszalnego. Ogólne normy roku liturgicznego i kaledarza. Pallottinum. Poznań 2022, s. 189–236.
► Jacek Nowak SAC, Komentarz do „Ogólnych norm roku liturgicznego i kalendarza. Pallottinum. Poznań 2021.
► Augustyn Jankowski OSB, Przy stole słowa, t. 1: Adwent. Boże Narodzenie, Tyniec Wydawnictwo Benedyktynów, Kraków 1998.
► Augustyn Jankowski OSB, Przy stole słowa, t. 2: Wielki Post. Okres Wielkanocny, Tyniec Wydawnictwo Benedyktynów, Kraków 1999).
► Augustyn Jankowski OSB, Przy stole słowa, t. 3: Okres zwykły: niedziele 2-17, Tyniec Wydawnictwo Benedyktynów, Kraków 2000).
► Augustyn Jankowski OSB, Przy stole słowa, t. 4: Okres zwykły: niedziele 18-34, Tyniec Wydawnictwo Benedyktynów, Kraków 2000.
Uwagi
|
W cyklu 2025/2026-Z:
brak |
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: