Uzależnienie chemiczne i behawioralne przyczyną nieważności małżeństwa SzD-DPK>Uzal-c
Doktorant zapozna się z tematyką uzależnień chemicznych, w szczególności z chorobą alkoholową, która może doprowadzić do niezdolności do zawarcia małżeństwa. W trakcie ćwiczeń zostaną przedstawione wybrane orzeczenia sądów kościelnych, w których stwierdzono nieważność małżeństwa, jak i postanowiono wydać rozstrzygnięcia przemawiające za pro vinculo.
Treści kształcenia:
1. Wprowadzenie
2. Alkoholizm a niezdolność do zawarcia małżeństwa.
3. Uzależnienie od alkoholu jako przyczyna nieważności małżeństwa. Przykłady wyroków pro nullitate.
4. Uzależnienie od alkoholu jako przyczyna nieważności małżeństwa. Przykłady wyroków pro vinculo.
5. Refleksje i wnioski.
Tryb zajęć
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
W zakresie wiedzy:
W wyniku przeprowadzonych zajęć doktorant:
- zna i rozumie światowy dorobek naukowy i twórczy związany z dyscypliną naukową prawo kanoniczne, w której prowadzone jest kształcenie w szkole doktorskiej, a także wynikające z niej implikacje dla praktyki (K_W01);
- zna i rozumie w stopniu umożliwiającym rewizję istniejących paradygmatów – światowy dorobek obejmujący podstawy teoretyczne z prawa kanonicznego oraz zagadnienia ogólne i wybrane zagadnienia szczególne odnoszące się do kanonicznego prawa małżeńskiego i procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa (K_W02);
- zna i rozumie główne trendy rozwojowe dla dyscypliny prawo kanoniczne, która jest prowadzona w szkole doktorskiej (K_W03);
- zna i rozumie fundamentalne dylematy społeczne współczesnej cywilizacji związanej z uzależnieniami chemicznymi, w szczególności od alkoholu (K_W04).
W zakresie umiejętności:
W wyniku przeprowadzonych zajęć doktorant:
- potrafi dokonywać analizy i twórczej syntezy dorobku naukowego i twórczego w celu identyfikowania i rozwiązywania problemów badawczych oraz związanych z działalnością innowacyjną i twórczą (K_U01);
- potrafi uczestniczyć w wymianie doświadczeń i idei, także w środowisku międzynarodowym (K_U03);
- potrafi wykorzystać wiedzę z różnych dziedzin nauki do twórczego identyfikowania, formułowania i innowacyjnego rozwiązywania złożonych problemów lub wykonywania zadań o charakterze badawczym (K_U04);
- potrafi upowszechniać wyniki badań, inicjować debatę, uczestniczyć w dyskursie naukowym również w środowisku międzynarodowym (K_U06).
W zakresie kompetencji społecznych:
W wyniku przeprowadzonych zajęć doktorant:
- jest gotów do niezależnego badania powiększającego istniejący dorobek naukowy, podejmowania wyzwań w sferze zawodowej i publicznej z uwzględnieniem ich etycznego wymiaru i odpowiedzialności za ich skutki oraz kształtowania wzorów właściwego postępowania w takich sytuacjach (K_K01);
- jest gotów do krytycznej oceny dorobku uprawianej dyscypliny naukowej oraz do krytycznej oceny własnego wkładu w rozwój tej dyscypliny (K_K02);
- jest gotów do wypełniania zobowiązań społecznych badaczy i twórców oraz do inicjowania działania na rzecz interesu publicznego (K_K04);
- jest gotów do myślenia i działania w sposób przedsiębiorczy i innowacyjny (K_K05).
Kryteria oceniania
Metody dydaktyczne:
M_1. Prowadzenie ćwiczeń dla Doktorantów.
M_2. Prezentacja wybranych orzeczeń sądowych w sprawach o stwierdzenie nieważności małżeństwa (wyroki pozytywne) oraz dyskusja na powyższy temat.
M_3. Prezentacja wybranych orzeczeń sądowych w sprawach o stwierdzenie nieważności małżeństwa (wyroki negatywne) oraz dyskusja na powyższy temat.
M_4. Lektury obowiązkowe dotyczące problematyki ćwiczeń.
M_5. Lektury uzupełniające dotyczące problematyki ćwiczeń.
Kryteria oceniania:
Ocena pracy Doktorantów zostanie dokonana na podstawie egzaminu pisemnego, polegającego na przygotowaniu pracy zaliczeniowej na temat wybranego uzależnienia chemicznego lub behawioralnego na zdolność do zawarcia małżeństwa. Praca zaliczeniowa powinna składać się ze wstępu, wyodrębnionych w punktach poszczególnych wątków tematycznych oraz zakończenia. Na końcu pracy należy umieścić bibliografię w układzie alfabetycznym z podziałem na źródła prawa, literaturę i orzeczenia. Tekst powinien liczyć ok. 10 000 znaków, licząc ze spacjami, przypisami (ok. 4 strony).
Przygotowanie pracy nastąpi po zakończeniu ćwiczeń. Prace zostaną złożone wykładowcy po zajęciach lub przesłane drogą elektroniczną na adres e-mail: karolina.mazur@upjp2.edu.pl. Termin na złożenie pracy zaliczeniowej zostanie ustalony w porozumieniu z Doktorantem.
Uczestnictwo w wykładach jest obowiązkowe.
Udział w sympozjum naukowym organizowanym przez WPK jest obowiązkowy w ramach zajęć dydaktycznych.
Literatura
Literatura podstawowa:
1. P. Brudek, Choroba alkoholowa jako czynnik dysfunkcjonalności rodziny, (w): D. Krok, P. Landwójtowicz, Rodzina w nurcie współczesnych przemian, wyd. WAM, Opole 2010, s. 309-325;
2. A. Dzięga, Alkoholizm jako podstawa orzeczenia nieważności małżeństwa, „Roczniki Nauk Prawnych” 7 (1997), s. 85-98;
3. A. Gołębiowska, Alkoholizm jako przyczyna nieważności małżeństwa według orzecznictwa Roty Rzymskiej i Trybunałów kościelnych, „Prawo Kanoniczne” 55 (2012) n. 3, s. 127-143;
4. W. Góralski, Kościelne prawo małżeńskie, wyd. UKSW, Warszawa 2006;
5. E. M. Jellinek, Stadia nałogu alkoholowego, (w:) A. Dodziuk, Wybrane spojrzenia na alkoholizm i jego leczenie, Instytut Psychologii Zdrowia i Trzeźwości, Warszawa 1993, s. 35-47;
6. W. Krupa, Alkoholizm jako przyczyna nieważności małżeństwa, „Ius Matrimoniale” 1 (2007), s. 133-136;
7. Z. Labuda, Kanonistyczna ocena alkoholizmu w sądowym postępowaniu o nieważność małżeństwa, „Studia Pelpińskie” 9 (1978), s. 249-271;
8. S. Paździor, Przyczyny psychiczne. Niezdolność osoby do zawarcia małżeństwa w świetle kan. 1095, wyd. KUL, Lublin 1999;
9. Ł. Stanecki, Wpływ alkoholizmu na podjęcie istotnych obowiązków małżeńskich, (w:) I. Jaroszewska, G. Ćwikliński, Prawo Małżeńskie i jego relacje z innymi gałęziami prawa, Kortowski Przegląd Prawniczy, Olsztyn 2017, s. 156-160;
10. A. Stankiewicz, Wpływ alkoholizmu chronicznego na ważność umowy małżeńskiej, „Kościół i Prawo” 3 (1984), s. 120-154;
11. R. Sztychmiler, Zakres i znaczenie pomocy wzajemnej małżonków według współczesnej nauki Kościoła, „Roczniki Nauk Prawnych” 6 (1994), s. 119-127;
12. B. T. Woronowicz, Alkoholizm jako choroba, Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Warszawa 1994.
Literatura dodatkowa:
1. M. Drogowski, Niezdolność do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich z przyczyn natury psychicznej. Aspekt sądowo-psychiatryczny, „Psychiatria Polska” 44 (2010), s. 487-496;
2. G. Dzierżon (red.), Wybrane zagadnienia z tematyki wpływu alkoholizmu na niezdolność do zawarcia małżeństwa, Homo Dei, Kraków 2018;
3. J. Fudała, Rozpoznawanie problemów alkoholowych i krótkie interwencje, PARPAMEDIA, Warszawa 2007;
4. P. M. Gajda, Prawo małżeńskie Kościoła Katolickiego, Biblos, Tarnów 2013;
5. N. Kessel, H. Walton, Alkoholizm, PWN, Warszawa 1967;
6. A. Kępiński, Motywy polskiego pijaństwa i środki zaradcze, (w:) J. Górski, K. Moczarski, Alkohol w kulturze i obyczaju, wyd. Wiedza Powszechna, Warszawa 1972;
7. E. M. Jellinek, The Disease Concept of Alcoholism, Hillhouse Press, New Haven 1962;
8. A. Margasiński, Rodzina alkoholowa z uzależnionym w leczeniu, wyd. Impuls, Kraków 2010;
9. H. Stawniak, Niezdolność do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich z przyczyn natury psychicznej, „Prawo Kanoniczne” 48 (2005) n. 1-2, s. 35-47;
10. R. Sztychmiler, Problem określenia istotnych obowiązków małżeńskich, „Ius Matrimoniale” 67 (1996) n. 1, s. 59-77;
11. B. T. Woronowicz, Alkoholowe vademecum dla każdego, wyd. Ośrodek Apostolstwa Trzeźwości, Warszawa 1993.
|
W cyklu 2025/2026-Z:
Literatura podstawowa: 1. P. Brudek, Choroba alkoholowa jako czynnik dysfunkcjonalności rodziny, (w): D. Krok, P. Landwójtowicz, Rodzina w nurcie współczesnych przemian, wyd. WAM, Opole 2010, s. 309-325; Literatura dodatkowa: 1. M. Drogowski, Niezdolność do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich z przyczyn natury psychicznej. Aspekt sądowo-psychiatryczny, „Psychiatria Polska” 44 (2010), s. 487-496; W zakresie wiedzy: W zakresie umiejętności: W zakresie kompetencji społecznych: |
Uwagi
|
W cyklu 2025/2026-Z:
Uczestnictwo w wykładach jest obowiązkowe. Udział w sympozjum naukowym organizowanym przez WPK jest obowiązkowy w ramach zajęć dydaktycznych. |
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: