Historia Kościoła powszechnego - starożytność T-KAP-AFI>hiskos-c-1
Ćwiczenia z tekstów dotyczących następujących tematów:
1. Epoka apostolska (30-140 r.)
2. Kościół antiocheński i rozwój chrześcijaństwa w świecie pogańskim
3. Kościół w Rzymie – stolicy Cesarstwa
4. Kościół w epoce Ojców Apostolskich
5. Wewnętrzne umocnienie Kościoła w II i III wieku
6. Apologetyka II/III w.
7. Umocnienie nauki kościelnej: teologia III wieku
8. Umocnienie instytucji i życia chrześcijańskiego w III w
9. Zwycięskie zmagania Kościoła
10. Chrześcijańscy władcy i rozwój misji Kościoła
11. Teologowie złotego wieku – od Nicei do Konstantynopola
12. Mnisi w Kościele
13. Człowiek i łaska Boża oraz rozwój struktur Kościoła
14. Laicy i życie chrześcijańskie
15. Sacerdotium i imperium
16. Kościoły narodowe i misje
17. Klasztory, rozwój monastycyzmu i przemiany Kościoła na Zachodzie
18. Średniowieczny przełom
|
W cyklu 2022/2023-Z:
Historia Kościoła w starożytności. Zagadnienia 1. Praeparatio evangelica: środowisko pogańskie, judaizm (tekst: Modlitwa do bogini Nut; Psalm Niewinności, Biblia - wybór) 2. Kościół a Synagoga. Zagadnienie judeochrystianizmu (tekst: Dzieje Apostolskie – Dz 2, 1-47;15,1-35, List Pawła (Tm 1-3) 3. Kościół jako wspólnota: a. formacja b. liturgia c. sakramenty (tekst: Didache, całość: wydanie z 1923 J. Jankowskiego: http://bit.ly/2j4Rfrh współczesne z tekstem oryginalnym: http://bit.ly/2gJznxB) 4. Kościół a Imperium Romanum do wprowadzenia tzw. edyktu mediolańskiego. Konfrontacja z państwem, okres prześladowań. (tekst: Męczennicy – seria: Ojcowie Żywi, t. 9, Kraków 1998, s. 394-399; Akta prokonsularne św. Cypriana) 5. Kościół a państwo od roku 313. Kościół w ofensywie. (tekst: H. Rahner, Kościół i Państwo we wczesnym chrześcijaństwie, Warszawa 1986, s. 93-96 [Papież Liberiusz przed sądem]; 121-124 [Ambroży z Mediolanu wezwanie cesarza do pokuty]) 6. Kościół a schizmy (specyfika Zachodu) do III wieku. (tekst: Pasterz Hermasa [w:] Pierwsi Świadkowie, BOK 10, Kraków 1998, s. 230-233; przykazanie IV: oryginał z Kodeksu Synajskiego http://bit.ly/2f676kK; artykuł wprowadzający: M. Chłopowiec, Przesłanie Pokutne Pasterz, Śląskie studia historyczno-teologiczne 45, 2 (2012), s. 215-230: http://bit.ly/2vO9Cqc 7. Kościół a schizmy (specyfika Zachodu) od wieku III. Walka o Kościół święty dla świętych - donatyzm. (tekst: św. Augustyn, Wybór listów, tłum. i oprac. W. Eborowicz, Pelplin 1991, s. 320-323; list św. Augustyna do Kryspina) 8. Kościół a herezje (specyfika Wschodu). Do III wieku. (tekst: H. Pietras, By nie milczeć o Bogu. Zarys teologii Ojców Kościoła, Kraków 1991, s. 60-71; wprowadzenie ogólne do zagadnienia gnostycyzmu wczesnochrześcijańskiego) 9. Kościół a herezje (specyfika Wschodu). Od III wieku – arianizm (tekst: Sokrates Scholastyk, Historia Kościoła, Warszawa 1986, s. 64, 66 [bp Aleksander o Ariuszu]. Dokumenty Soborów Powszechnych, [w:] Źródła Myśli Teologicznej t. 24, red. A. Baron, H. Pietras, Kraków 2002, s. 25, 55-57, Credo Nicejskie i Euzebiusza) 10. Kościół a synody (sobory) do VI wieku. (tekst: Dokumenty Soborów Powszechnych, j.w., Kraków 2002, s. 197-213 [List papieża Leona do Flawiana], 251 [kanon 28- Uchwała o przywilejach stolicy Konstantynopola] wprowadzenie ogólne do zagadnienia soborów starożytnych: M. Starowieyski, Sobory niepodzielonego Kościoła, Kraków 2016 [Tarnów 1994]) 11. Kościół a kryzys świata antycznego – Kościół spadkobiercą kultury antycznej. W poszukiwaniu korzeni wielkiego rozłamu w Kościele Powszechnym. (obraz: Hermes Kriophoros; Sol invictus; Endymion; Herkules; wprowadzenie do zagadnienia J.C. Kałużny, Kształtowanie się przedstawień chrystologicznych jako świadectwo ideowych przemian w Kościele III i IV wieku, „Studia Laurentiana” 4 [2004], s. 47-72.) 12. Kościół a monastycyzm (anachoretyzm, eremityzm, cenobityzm). Czas białego męczeństwa (tekst: Pierwsza księga starców – Gerontikon, Kraków 1992, s. 5-27 [wstęp]; 37-44 [Abba Antoni] |
W cyklu 2023/2024-Z:
Historia Kościoła w starożytności. Zagadnienia 1. Praeparatio evangelica: środowisko pogańskie, judaizm, mazdeizm 2. Kościół a Synagoga. Zagadnienie judeochrystianizmu i chrześcijaństwa orientalnego (tekst:ody Salomona, dzieje Tomasza) 3. Kościół jako wspólnota: a. formacja b. liturgia c. sakramenty (tekst: Didache, współczesne z tekstem oryginalnym: http://bit.ly/2gJznxB) 4. Kościół a Imperium Romanum do wprowadzenia tzw. edyktu mediolańskiego. Konfrontacja z państwem, okres prześladowań. (tekst: Męczennicy – seria: Ojcowie Żywi, t. 9, Kraków 1998, s. 394-399; Akta prokonsularne św. Cypriana) 5. Kościół w Oriencie (teksty: List Tymoteusza I do Boktisho, Męczeństwo Symeona bar Sabbae, w: Syrologia polska, J. Woźniak (red.), Warsawa 2010, 253-272. 6. Kościół na Zachodzie (Imperium) Kolekcje prawne, kwestie pokuty jurysdykcji 7. Kościół na Zachodzie (wędrówka ludów) Grzegorz Wielki 8. Kościół a herezje (specyfika Wschodu). gnoza, modalizm, montanizm, subordynacjonizm, doketyzm, (tekst: H. Pietras, By nie milczeć o Bogu. Zarys teologii Ojców Kościoła, Kraków 1991, s. 60-71; wprowadzenie ogólne do zagadnienia gnostycyzmu wczesnochrześcijańskiego) 9. Kościół a herezje (specyfika Wschodu). Od III wieku – arianizm (tekst: Sokrates Scholastyk, Historia Kościoła, Warszawa 1986, s. 64, 66 [bp Aleksander o Ariuszu]. Dokumenty Soborów Powszechnych, [w:] Źródła Myśli Teologicznej t. 24, red. A. Baron, H. Pietras, Kraków 2002, s. 25, 55-57, Credo Nicejskie i Euzebiusza) 10. Kościół a synody (sobory) do VI wieku. (tekst: Dokumenty Soborów Powszechnych, j.w., Kraków 2002, s. 197-213 [List papieża Leona do Flawiana], 251 [kanon 28- Uchwała o przywilejach stolicy Konstantynopola] wprowadzenie ogólne do zagadnienia soborów starożytnych: M. Starowieyski, Sobory niepodzielonego Kościoła, Kraków 2016 [Tarnów 1994]) 11. Kościół a kryzys świata antycznego – pierwsze uniwersytety 12. Kościół a monastycyzm (anachoretyzm, eremityzm, cenobityzm). Czas białego męczeństwa (tekst: Pierwsza księga starców – Gerontikon, Kraków 1992, s. 5-27 [wstęp]; 37-44 [Abba Antoni] |
W cyklu 2025/2026-Z:
Historia Kościoła w starożytności. Zagadnienia 1. Praeparatio evangelica: środowisko pogańskie, judaizm (tekst: Modlitwa do bogini Nut; Psalm Niewinności, Biblia - wybór) 2. Kościół a Synagoga. Zagadnienie judeochrystianizmu (tekst: Dzieje Apostolskie – Dz 2, 1-47;15,1-35, List Pawła (Tm 1-3) 3. Kościół jako wspólnota: a. formacja b. liturgia c. sakramenty (tekst: Didache, całość: wydanie z 1923 J. Jankowskiego: http://bit.ly/2j4Rfrh współczesne z tekstem oryginalnym: http://bit.ly/2gJznxB) 4. Kościół a Imperium Romanum do wprowadzenia tzw. edyktu mediolańskiego. Konfrontacja z państwem, okres prześladowań. (tekst: Męczennicy – seria: Ojcowie Żywi, t. 9, Kraków 1998, s. 394-399; Akta prokonsularne św. Cypriana) 5. Kościół a państwo od roku 313. Kościół w ofensywie. (tekst: H. Rahner, Kościół i Państwo we wczesnym chrześcijaństwie, Warszawa 1986, s. 93-96 [Papież Liberiusz przed sądem]; 121-124 [Ambroży z Mediolanu wezwanie cesarza do pokuty]) 6. Kościół a schizmy (specyfika Zachodu) do III wieku. (tekst: Pasterz Hermasa [w:] Pierwsi Świadkowie, BOK 10, Kraków 1998, s. 230-233; przykazanie IV: oryginał z Kodeksu Synajskiego http://bit.ly/2f676kK; artykuł wprowadzający: M. Chłopowiec, Przesłanie Pokutne Pasterz, Śląskie studia historyczno-teologiczne 45, 2 (2012), s. 215-230: http://bit.ly/2vO9Cqc 7. Kościół a schizmy (specyfika Zachodu) od wieku III. Walka o Kościół święty dla świętych - donatyzm. (tekst: św. Augustyn, Wybór listów, tłum. i oprac. W. Eborowicz, Pelplin 1991, s. 320-323; list św. Augustyna do Kryspina) 8. Kościół a herezje (specyfika Wschodu). Do III wieku. (tekst: H. Pietras, By nie milczeć o Bogu. Zarys teologii Ojców Kościoła, Kraków 1991, s. 60-71; wprowadzenie ogólne do zagadnienia gnostycyzmu wczesnochrześcijańskiego) 9. Kościół a herezje (specyfika Wschodu). Od III wieku – arianizm (tekst: Sokrates Scholastyk, Historia Kościoła, Warszawa 1986, s. 64, 66 [bp Aleksander o Ariuszu]. Dokumenty Soborów Powszechnych, [w:] Źródła Myśli Teologicznej t. 24, red. A. Baron, H. Pietras, Kraków 2002, s. 25, 55-57, Credo Nicejskie i Euzebiusza) 10. Kościół a synody (sobory) do VI wieku. (tekst: Dokumenty Soborów Powszechnych, j.w., Kraków 2002, s. 197-213 [List papieża Leona do Flawiana], 251 [kanon 28- Uchwała o przywilejach stolicy Konstantynopola] wprowadzenie ogólne do zagadnienia soborów starożytnych: M. Starowieyski, Sobory niepodzielonego Kościoła, Kraków 2016 [Tarnów 1994]) 11. Kościół a kryzys świata antycznego – Kościół spadkobiercą kultury antycznej. W poszukiwaniu korzeni wielkiego rozłamu w Kościele Powszechnym. (obraz: Hermes Kriophoros; Sol invictus; Endymion; Herkules; wprowadzenie do zagadnienia J.C. Kałużny, Kształtowanie się przedstawień chrystologicznych jako świadectwo ideowych przemian w Kościele III i IV wieku, „Studia Laurentiana” 4 [2004], s. 47-72.) 12. Kościół a monastycyzm (anachoretyzm, eremityzm, cenobityzm). Czas białego męczeństwa (tekst: Pierwsza księga starców – Gerontikon, Kraków 1992, s. 5-27 [wstęp]; 37-44 [Abba Antoni] |
W cyklu 2026/2027-Z:
1. epoka apostolska (30–140 r.) 2. Kościół antiocheński i rozwój chrześcijaństwa w świecie pogańskim |
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2025/2026-Z: | W cyklu 2026/2027-Z: | W cyklu 2024/2025-Z: | W cyklu 2023/2024-Z: |
Tryb zajęć
Efekty kształcenia
Student dzięki odbytym ćwiczeniom orientuje się w sposób podstawowy w zjawiskach wpływających na kształtowanie się "cywilizacji wczesnego chrześcijaństwa".
Kryteria oceniania
Zaliczenie na podstawie kolokwium pisemnego z przedłożonego materiału
Literatura
Źródła:
- Pisma Ojców Apostolskich, tłum. A. Lisiecki (POK t. 1), Poznań 1924.
- Apokryfy Nowego Testamentu, red. M. Starowieyski, t. 1, vol. 1-2, Lublin 1986.
- Augustyn: Listy, tłum. W. Eborowicz, Pelplin 1991;
- Wyznania, tłum. Z. Kubiak, Warszawa 1987.
- Cyprian: Listy, tłum. W. Szołdarski (PSP t. I), Warszawa 1969;
- O upadłych, tłum. J. Czuj (POK t. 19), Poznań 1937.
- Drabina J., Pięć pierwszych wieków chrześcijaństwa. Wybór tekstów, Kraków 1991.
- Euzebiusz z Cezarei, Historia kościelna, tłum. A. Lisiecki (POK t. 3), Poznań 1924;
- Euzebiusz z Cezarei, Historia kościelna, Seria ŹRÓDŁA MYŚLI TEOLOGICZNEJ tłum. A. Caba, Kraków 2013.
- Focjusz, Biblioteka, tłum. O. Jurewicz (t.1-5), Warszawa 1988-1999.
- Hermiasz Sozomen, Historia Kościoła, tłum. S. Kozikowski, Warszawa 1989.
- Józef Flawiusz, Wojna żydowska, tłum. J. Radożycki, Warszawa 1992.
- Prawo rzymskie, red. W. Wołodkiewicz, Warszawa 1986.
- Rzymskie epitafia, zaklęcia i wróżby, tłum. S. Kasprzysiak, Warszawa 1990.
- Sokrates Scholastyk, Historia Kościoła, tłum. S. Kozikowski, Warszawa 1986.
- Swetoniusz G. T., Żywoty cezarów, tłum. J. Niemirska-Pliszyńska, Wrocław 1987.
- Tertulian, Apologetyk, tłum. J. Sajdak (POK t. 20), Poznań 1947.
- Zosimos, Nowa historia, tłum. H. Cichocka, Warszawa 1993.
Serie wydawnicze:
- Ojcowie Żywi, red. M. Starowieyski, t. 1, Kraków 1978-
- Patrologiae cursus completus. Series Latina, ed. J. P. Migne, vol. 1-222, Paris 1878-1890.
- Pisma Ojców Kościoła (POK), red. J. Sajdak, t. 1-27, Poznań 1924-1971.
- Pisma Starochrześcijańskich Pisarzy (PSP), red. E. Stanula [i in.], t. I, Warszawa 1969-
- Studia Antiqvitatis Christiane, red. W. Myszor [i in.], t. 1, Warszawa 1977-
- Vox Patrum, red. S. Longosz [i in.], t. 1, Lublin 1981-
- Źródła Myśli Teologicznej, red. A. Baron, T. Górski [i in.], t.1, Kraków 1996.
Opracowania tematyczne:
1. epoka apostolska (30–140 r.)
Testimonium Flavianum, Antiquitates 18, 3, 3; w: Dawne dziejów Izraela; tł. E. Dąbrowski, Appendix I, Testimonium Flavianum, [w:] E. Dąbrowski, Józef Flawiusz. Życie i dzieła, Poznań-Warszawa-Lublin 1979, 873-874.
Pliniusz Młodszy, List 96 do cesarza Trajana, w: Korespondencja Pliniusza Młodszego z cesarzem Trajanem, tekst i tłumaczenie A. Łuka, Lublin 2017, 388-391
Świadectwo Swetoniusza, Żywotów Cezarów; dotyczą Klaudiusza (XXV) i Nerona (XVI), w: Swetoniusz, Żywoty cezarów, tłum. J. Niemirska-Pliszczyńska, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk- Łódź 1987, 222, 242-243.
Tacyt, Annales XV 44 w: Tacyt, Wybór Pism, tłum. S. Hammer, Wrocław 1953, s. 182-183.
Henryk J. Muszyński, Znaczenie judeochrześcijańskich korzeni i świadectwa chrześcijan o korzeniach żydowskich dla integralnego zrozumienia przesłania biblijnego, „Chrześcijaństwo-Świat-Polityka. Zeszyty Społecznej Myśli Kościoła” 22 (2018) s. 17-37, Instytut Nauk o Polityce i Administracji Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. DOI: 10.21697/CSP.2018.22.1.01.
2. Kościół antiocheński i rozwój chrześcijaństwa w świecie pogańskim
W. Rakocy, Tak zwany sobór jerozolimski wyrazem troski o jedności pierwotnego Kościoła, „Roczniki Teologiczne” 43/1 (1996) 139-148.
D. Kasprzaka, Teologia kapłaństwa i urzędu kapłańskiego w I wieku chrześcijaństwa”, „Ruch Biblijny i Liturgiczny” 63/2 (2010) 101-125.
3. Kościół w Rzymie – stolicy Cesarstwa
M.S. Wróbel, Motywy i formy żydowskich prześladowań pierwotnego Kościoła (I-II w. po Chr.), „Biblical Annnals” 3 (2013) 421-43.
M. Sadowski, Stosunek władzy i opinii publicznej do chrześcijan w Cesarstwie Rzymskim w I-II wieku, „Studia Redemptorystowskie” 18 (2020) 337-353.
A. Bernet, Chrześcijanie w Cesarstwie Rzymskim : od prześladowań po nawrócenie, I-IV wiek, Kraków 2022.
P. Artemiuk, Zarzuty Żydów i pogan wobec chrześcijan w pierwotnym Kościele. Perspektywa apologijna, Studia Theologica Varsaviensia 2 (2021) 9-71.
Ćwiczenia 4: Kościół w epoce Ojców Apostolskich
Międzynarodowa Komisja Teologiczna, Apostolskość Kościoła i sukcesja apostolska, https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/cti_documents/rc_cti_1973_successione-apostolica_pl.html (cytat z dnia 29.09.2026)
J. Ratzinger, Prymat, episkopat i successio apostolica, w: Głosiciele Słowa i słudzy Waszej radości. Teologia i duchowość sakramentu święceń, seria: Joseph Ratzinger Opera Omnia 12, Lublin 2012, 198-217.
H. Pietras, Świadomość prymatu biskupa Rzymu w Kościele starożytnym, w: Kapłaństwo i urząd, red. W. Gajewski, „Christianitas Antiqua” 2, Gdańsk 2009, 190-205.
Ćw. 5.: Wewnętrzne umocnienie Kościoła w II i III wieku
Męczeństwo św. Felicyty i Perpetui, tł. A. Domaniewska, „Roczniki Humanistyczne” 2-3 (1950-1951) 387-400 file:///C:/Users/User/Downloads/890-Article%20Text-4114-1-10-20190411%20(1).pdf
M. Starowieyski, Elementy autobiograficzne w trzech męczeństwach afrykańskich z III wieku, „Vox Patrum” 57 (2012) 575-585.
M. Piechocka-Kłos, Wizje św. Perpetuy w świetle wczesnochrześcijańskiego tekstu «Passio sanctarum Perpetuae et Felicitatis». Przyczynek do badań hagiologicznych, „Forum Teologiczne” 25 (2024) 105-120. https://doi.org/10.31648/ft.10630
6. Apologetyka II/III w.
A. Żurek, Relacje patriarchatu antiocheńskiego z papieskim Rzymem w I-IV wieku, „Vox Patrum” 24 (2004) 131-144.
P. Głowacki, „Custodia disciplinae” biskupa Rzymu wobec Antiochii w III wieku, „Studia Theologica Varsaviensia” 2 (2025) 73-86.
7. Umocnienie nauki kościelnej: teologia III wieku
A. Kuźma, Św. Ireneusz z Lyonu i jego argumentacja przeciw gnostykom, „Elpis” 17 (2015) 145-151; https://doi.org/10.15290/elpis.2015.17.19
M. Szram, Orygenes, PEF, https://www.ptta.pl/pef/pdf/o/orygenes.pdf
M. Wysocki, Tertulian – rygorysta a moralne wymagania Biblii. Ostrzeżenie dla współczesnych interpretatorów, Moralność objawiona w Biblii, red. W. Pikor, Lublin 2011, 245-258.
8. Umocnienie instytucji i życia chrześcijańskiego w III w
E. Staniek, Pytania pod adresem «drugiej pokuty». „Studia Antiquitatis Christianae” 17 (2004) 194-213
H. Pietras, Jeden chrzest na odpuszczenie grzechów – próba zrozumienia świadectw patrystycznych, „Studia Antiquitatis Christianae” 17 (2004) 174-193.
K. Frąszczak, Doktryna i obrzędy pokuty w «de poenitentia» Tertuliana, „Wrocławski Przegląd Teologiczny” 20/1 (2012) 109-122.
9. Zwycięskie zmagania Kościoła
Z. Jaworski, Wolność religijna według Edyktu Mediolańskiego – w 1700 rocznicę wydania, „Biuletyn Stowarzyszenia Absolwentów i Przyjaciół Wydziału Prawa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego” 9[11/1] (2014) 17-29. https://doi.org/10.32084/bsawp.5772
D. Kasprzak, Konstantyn Wielki a I Sobór Nicejski, „Sympozjum” 2025 (2025) 13-29. doi: https://doi.org/10.4467/25443283SYM.24.009.22225
10. Chrześcijańscy władcy i rozwój misji Kościoła
D. Kasprzak, Misje w starożytności chrześcijańskiej, „Studia Laurentiana” 1/1 (2001) 27-58.
D. Kasprzak, Konwersja na chrześcijaństwo plemion germańskich od IV do IX wieku, „Roczniki Historii Kościoła” 2/57 (2010) 19-55.
11. Teologowie złotego wieku – od Nicei do Konstantynopola
S. Longosz, Chrystologia Ojców Kapadockich, „Vox Patrum” 32-33 (1997) 155-176.
D. Kasprzak, Teologiczne założenia koncepcji „Państwa Bożego” Augustyna z Hippony, w: Biblia w kulturze świata. Aspekty biblijnego przesłania, część III, T. Jelonek, R. Bogacz (red.), Wydawnictwo i-Press, Kraków 2014, 65-76.
12. Mnisi w Kościele
H. Dybski, Początki anachoretyzmu w Egipcie w świetle nauczania ojców Kościoła IV i V wieku, „Studia Teologiczne” 27 (2009) 203-229.
D. Kasprzak, Praca w monastycyzmie pachomiańskim, „Vox Patrum” 87 (2023), 155-174.
13. Człowiek i łaska Boża oraz rozwój struktur Kościoła
J.R. Marczewski, Papież Leon wielki jako obrońca Rzymu przed wandalami (455), „Roczniki Teologiczne” 45/4 (1998) 5-18.
A. Żurek, Laikat rzymski w świetle mów Leona Wielkiego, „Vox Patrum” 42-43 (2002) 293-301.
14. Laicy i życie chrześcijańskie
S. Koperek, Rys historyczny rozwoju liturgii mszalnej, w: Misterium Christi, t. 3: Msza Święta, red. W. Świerzawski, Kraków 1993, 25-61.
J. Naumowicz, Pierwsze wczesnochrześcijańskie świadectwa o Święcie Bożego Narodzenia, „Colloquia Litteraria” 8/9 (2010) 79-106.
A. Żądło, Liturgia szczytem i źródłem modlitwy uczniów Chrystusa w Kościele starożytnym, „Teologia i człowiek” 53/1 (2021) 135-156.
15. Sacerdotium i imperium
P. Michalik, Bizantyjska wizja świata władzy – szczera wiara czy polityczna kalkulacja, „Polonia Sacra” 10/28 18/62 (2006) 259-274.
16. Kościoły narodowe i misje
D. Kasprzak, Konwersja na chrześcijaństwo plemion germańskich od IV do IX wieku, „Roczniki Historii Kościoła” 2/57(2010), 19-55.
17. Klasztory, rozwój monastycyzmu i przemiany Kościoła na Zachodzie
T.M. Dąbek, Św. Benedykt z Nursji, Kraków 2004.
M. Kileling, Znaczenie Reguły św. Benedykta z Nursji w procesie reformy monastycznej w okresie karolińskim na podstawie źródeł prawnych, „Poznańskie Studia Teologiczne” 43 (2023) 177-192.
B. Szewczul, Od reguł monastycznych do konstytucji zakonnych, „Prawo Kanoniczne” 60/1 (2017) 35-61
18. Średniowieczny przełom
T. Kołosowski, Pasterz pasterzy. Papież Grzegorz Wielki i jego Księga reguły pasterskiej, „Seminare. Poszukiwania naukowe” 29 (2011) 249-260.
E. Przekop, Synod w Trullo i historia jego kanonu, „Studia Płockie” 8 (1980) 107-121.
G. Nedungatt, The Council in Trullo Revisited: Ecumenism and the Canon of the Councils, „Theological Studies” 71/3 (2010) 651-676
|
W cyklu 2022/2023-Z:
Podręcznik: - Olszewski D., Dzieje chrześcijaństw w zarysie, Warszawa 1998, I. cz. - Starożytność - Banaszak M., Historia Kościoła katolickiego, t. 1, Warszawa 1989. Źródła: - Pisma Ojców Apostolskich, tłum. A. Lisiecki (POK t. 1), Poznań 1924. - Apokryfy Nowego Testamentu, red. M. Starowieyski, t. 1, vol. 1-2, Lublin 1986. - Augustyn: Listy, tłum. W. Eborowicz, Pelplin 1991; - Wyznania, tłum. Z. Kubiak, Warszawa 1987. - Cyprian: Listy, tłum. W. Szołdarski (PSP t. I), Warszawa 1969; - O upadłych, tłum. J. Czuj (POK t. 19), Poznań 1937. - Drabina J., Pięć pierwszych wieków chrześcijaństwa. Wybór tekstów, Kraków 1991. - Euzebiusz z Cezarei, Historia kościelna, tłum. A. Lisiecki (POK t. 3), Poznań 1924; - Euzebiusz z Cezarei, Historia kościelna, Seria ŹRÓDŁA MYŚLI TEOLOGICZNEJ tłum. A. Caba, Kraków 2013. - Focjusz, Biblioteka, tłum. O. Jurewicz (t.1-5), Warszawa 1988-1999. - Hermiasz Sozomen, Historia Kościoła, tłum. S. Kozikowski, Warszawa 1989. - Józef Flawiusz, Wojna żydowska, tłum. J. Radożycki, Warszawa 1992. - Prawo rzymskie, red. W. Wołodkiewicz, Warszawa 1986. - Rzymskie epitafia, zaklęcia i wróżby, tłum. S. Kasprzysiak, Warszawa 1990. - Sokrates Scholastyk, Historia Kościoła, tłum. S. Kozikowski, Warszawa 1986. - Swetoniusz G. T., Żywoty cezarów, tłum. J. Niemirska-Pliszyńska, Wrocław 1987. - Tertulian, Apologetyk, tłum. J. Sajdak (POK t. 20), Poznań 1947. - Zosimos, Nowa historia, tłum. H. Cichocka, Warszawa 1993. SERIE WYDAWNICZE: - Ojcowie Żywi, red. M. Starowieyski, t. 1, Kraków 1978- - Patrologiae cursus completus. Series Latina, ed. J. P. Migne, vol. 1-222, Paris 1878-1890. - Pisma Ojców Kościoła (POK), red. J. Sajdak, t. 1-27, Poznań 1924-1971. - Pisma Starochrześcijańskich Pisarzy (PSP), red. E. Stanula [i in.], t. I, Warszawa 1969- - Studia Antiqvitatis Christiane, red. W. Myszor [i in.], t. 1, Warszawa 1977- - Vox Patrum, red. S. Longosz [i in.], t. 1, Lublin 1981- - Źródła Myśli Teologicznej, red. A. Baron, T. Górski [i in.], t.1, Kraków 1996. OPRACOWANIA: - Alfoldy G., Historia społeczna starożytnego Rzymu, Poznań 1991. - Altaner B., Patrologia - życie, pisma i nauka Ojców Kościoła, Warszawa 1990. - Brown P., Świat późnego antyku. Od Marka Aureliusza do Mahometa, Warszawa 1991. - Bober A., Antologia Patrystyczna, Kraków 1965. - Campenhansen H., Ojcowie Kościoła, Warszawa 1967. - Carcopino J., Życie codzienne w Rzymie w okresie rozkwitu cesarstwa, Warszawa 1970. - Cytowska M., Literatura rzymska okresu cesarstwa. Autorzy chrześcijańscy, Warszawa 1994. - Fontaine J., Chrześcijańska literatura łacińska - rys historyczny, Tarnów 1997. - Gilson E., Historia filozofii chrześcijańskiej w wiekach średnich, Warszawa 1966. - Hamman A.: Portrety Ojców Kościoła, Warszawa 1978; - Życie codzienne pierwszych chrześcijan, Warszawa 1990; - Życie codzienne w Afryce Północnej w czasach św. Augustyna, Warszawa 1989. - Jaczynowska M., Religie świata rzymskiego, Warszawa 1990. - Kelly John N. D., Początki doktryny chrześcijańskiej, Warszawa 1988. - Klauck H. J., Wczesnochrześcijańska wspólnota Kościelna, Kraków 1995. - Marrou H. I., Zmierzch Rzymu, czy późna starożytność III-VI w., Warszawa 1997. - Marsh H., Czy ty jesteś królem? Dzieje Chrystusa na tle historycznego konfliktu pomiędzy cesarstwem rzymskim a judaizmem, Warszawa 1980. - Michalski M., Antologia literatury patrystycznej, Warszawa 1975. - Padovese L., Wprowadzenie do teologii patrystycznej, Kraków 1994. - Pietras H., By nie milczeć o Bogu. Zarys teologii Ojców Kościoła, Kraków 1991. - Quispel G., Gnoza, Warszawa 1988. - Rahner H., Kościół i państwo we wczesnym chrześcijaństwie, Warszawa 1986. - Rops D.: Kościół pierwszych wieków, Warszawa 1969; - Kościół wczesnego średniowiecza, Warszawa 1969. - Sajdak J., Tertulian-czasy, życie, dzieła, Poznań 1949. - Schenk W., Liturgia sakramentów świętych, Opole 1964. - Simon M., Cywilizacja wczesnego chrześcijaństwa, Warszawa 1979. - Słownik Wczesnochrześcijańskiego Piśmiennictwa, red. M. Starowieyski, Poznań 1971. - Starowieyski M., Sobory niepodzielonego Kościoła, Tarnów 1994. - Śrutwa J., Chrześcijanie w służbie tego świata. Wizja Tertuliana i św. Augustyna, [w:] Chrześcijanie a życie publiczne w Cesarstwie Rzymskim III-IV w., Lublin 1988, s. 71-94. - Wagner J., Ideały społeczne wczesnego chrześcijaństwa, „Życie i Myśl” 12 (1962), s. 67-94. - Wielgus S., Badania nad Biblią w starożytności i średniowieczu, Lublin 1990. - Winniczuk L.: Ludzie, zwyczaje i obyczaje starożytnej Grecji i Rzymu, Warszawa 1985; - Winniczuk L., Pliniusz Młodszy w świetle swoich listów i mów, Warszawa 1987. - Wipszycka E., Kościół w świecie późnego antyku, Warszawa 1994; - Prześladowania w państwie rzymskim [w:] Męczennicy, (OŻ t. IX), Kraków 1991, s. 16-83. - Vipper J. R., Rzym i wczesne chrześcijaństwo, Warszawa 1960. - Żywczyński M.: Kościół i społeczeństwo pierwszych wieków, Warszawa 1985 |
W cyklu 2023/2024-Z:
Podręcznik: - Olszewski D., Dzieje chrześcijaństw w zarysie, Warszawa 1998, I. cz. - Starożytność - Banaszak M., Historia Kościoła katolickiego, t. 1, Warszawa 1989. Źródła: - Pisma Ojców Apostolskich, tłum. A. Lisiecki (POK t. 1), Poznań 1924. - Apokryfy Nowego Testamentu, red. M. Starowieyski, t. 1, vol. 1-2, Lublin 1986. - Augustyn: Listy, tłum. W. Eborowicz, Pelplin 1991; - Wyznania, tłum. Z. Kubiak, Warszawa 1987. - Cyprian: Listy, tłum. W. Szołdarski (PSP t. I), Warszawa 1969; - O upadłych, tłum. J. Czuj (POK t. 19), Poznań 1937. - Drabina J., Pięć pierwszych wieków chrześcijaństwa. Wybór tekstów, Kraków 1991. - Euzebiusz z Cezarei, Historia kościelna, tłum. A. Lisiecki (POK t. 3), Poznań 1924; - Euzebiusz z Cezarei, Historia kościelna, Seria ŹRÓDŁA MYŚLI TEOLOGICZNEJ tłum. A. Caba, Kraków 2013. - Focjusz, Biblioteka, tłum. O. Jurewicz (t.1-5), Warszawa 1988-1999. - Hermiasz Sozomen, Historia Kościoła, tłum. S. Kozikowski, Warszawa 1989. - Józef Flawiusz, Wojna żydowska, tłum. J. Radożycki, Warszawa 1992. - Prawo rzymskie, red. W. Wołodkiewicz, Warszawa 1986. - Sokrates Scholastyk, Historia Kościoła, tłum. S. Kozikowski, Warszawa 1986. - Swetoniusz G. T., Żywoty cezarów, tłum. J. Niemirska-Pliszyńska, Wrocław 1987. - Tertulian, Apologetyk, tłum. J. Sajdak (POK t. 20), Poznań 1947. - Zosimos, Nowa historia, tłum. H. Cichocka, Warszawa 1993. SERIE WYDAWNICZE: - Ojcowie Żywi, red. M. Starowieyski, t. 1, Kraków 1978- - Patrologiae cursus completus. Series Latina, ed. J. P. Migne, vol. 1-222, Paris 1878-1890. - Pisma Ojców Kościoła (POK), red. J. Sajdak, t. 1-27, Poznań 1924-1971. - Pisma Starochrześcijańskich Pisarzy (PSP), red. E. Stanula [i in.], t. I, Warszawa 1969- - Studia Antiqvitatis Christiane, red. W. Myszor [i in.], t. 1, Warszawa 1977- - Vox Patrum, red. S. Longosz [i in.], t. 1, Lublin 1981- - Źródła Myśli Teologicznej, red. A. Baron, T. Górski [i in.], t.1, Kraków 1996. OPRACOWANIA: - Alfoldy G., Historia społeczna starożytnego Rzymu, Poznań 1991. - Altaner B., Patrologia - życie, pisma i nauka Ojców Kościoła, Warszawa 1990. - Brown P., Świat późnego antyku. Od Marka Aureliusza do Mahometa, Warszawa 1991. - Bober A., Antologia Patrystyczna, Kraków 1965. - Campenhansen H., Ojcowie Kościoła, Warszawa 1967. - Carcopino J., Życie codzienne w Rzymie w okresie rozkwitu cesarstwa, Warszawa 1970. - Cytowska M., Literatura rzymska okresu cesarstwa. Autorzy chrześcijańscy, Warszawa 1994. - Fontaine J., Chrześcijańska literatura łacińska - rys historyczny, Tarnów 1997. - Gilson E., Historia filozofii chrześcijańskiej w wiekach średnich, Warszawa 1966. - Życie codzienne pierwszych chrześcijan, Warszawa 1990; - Życie codzienne w Afryce Północnej w czasach św. Augustyna, Warszawa 1989. - Jaczynowska M., Religie świata rzymskiego, Warszawa 1990. - Kelly John N. D., Początki doktryny chrześcijańskiej, Warszawa 1988. - Klauck H. J., Wczesnochrześcijańska wspólnota Kościelna, Kraków 1995. - Marrou H. I., Zmierzch Rzymu, czy późna starożytność III-VI w., Warszawa 1997. - Michalski M., Antologia literatury patrystycznej, Warszawa 1975. - Padovese L., Wprowadzenie do teologii patrystycznej, Kraków 1994. - Pietras H., By nie milczeć o Bogu. Zarys teologii Ojców Kościoła, Kraków 1991. - Quispel G., Gnoza, Warszawa 1988. - Rahner H., Kościół i państwo we wczesnym chrześcijaństwie, Warszawa 1986. - Rops D.: Kościół pierwszych wieków, Warszawa 1969; - Kościół wczesnego średniowiecza, Warszawa 1969. - Nowy Słownik Wczesnochrześcijańskiego Piśmiennictwa, red. M. Starowieyski, Poznań 2018. - Starowieyski M., Sobory niepodzielonego Kościoła, Tarnów 1994. - Śrutwa J., Chrześcijanie w służbie tego świata. Wizja Tertuliana i św. Augustyna, [w:] Chrześcijanie a życie publiczne w Cesarstwie Rzymskim III-IV w., Lublin 1988, s. 71-94. - Winniczuk L.: Ludzie, zwyczaje i obyczaje starożytnej Grecji i Rzymu, Warszawa 1985; - Winniczuk L., Pliniusz Młodszy w świetle swoich listów i mów, Warszawa 1987. - Wipszycka E., Kościół w świecie późnego antyku, Warszawa 1994; - Prześladowania w państwie rzymskim [w:] Męczennicy, (OŻ t. IX), Kraków 1991, s. 16-83. |
W cyklu 2025/2026-Z:
Podręcznik: - Olszewski D., Dzieje chrześcijaństw w zarysie, Warszawa 1998, I. cz. - Starożytność - Banaszak M., Historia Kościoła katolickiego, t. 1, Warszawa 1989. Źródła: - Pisma Ojców Apostolskich, tłum. A. Lisiecki (POK t. 1), Poznań 1924. - Apokryfy Nowego Testamentu, red. M. Starowieyski, t. 1, vol. 1-2, Lublin 1986. - Augustyn: Listy, tłum. W. Eborowicz, Pelplin 1991; - Wyznania, tłum. Z. Kubiak, Warszawa 1987. - Cyprian: Listy, tłum. W. Szołdarski (PSP t. I), Warszawa 1969; - O upadłych, tłum. J. Czuj (POK t. 19), Poznań 1937. - Drabina J., Pięć pierwszych wieków chrześcijaństwa. Wybór tekstów, Kraków 1991. - Euzebiusz z Cezarei, Historia kościelna, tłum. A. Lisiecki (POK t. 3), Poznań 1924; - Euzebiusz z Cezarei, Historia kościelna, Seria ŹRÓDŁA MYŚLI TEOLOGICZNEJ tłum. A. Caba, Kraków 2013. - Focjusz, Biblioteka, tłum. O. Jurewicz (t.1-5), Warszawa 1988-1999. - Hermiasz Sozomen, Historia Kościoła, tłum. S. Kozikowski, Warszawa 1989. - Józef Flawiusz, Wojna żydowska, tłum. J. Radożycki, Warszawa 1992. - Prawo rzymskie, red. W. Wołodkiewicz, Warszawa 1986. - Rzymskie epitafia, zaklęcia i wróżby, tłum. S. Kasprzysiak, Warszawa 1990. - Sokrates Scholastyk, Historia Kościoła, tłum. S. Kozikowski, Warszawa 1986. - Swetoniusz G. T., Żywoty cezarów, tłum. J. Niemirska-Pliszyńska, Wrocław 1987. - Tertulian, Apologetyk, tłum. J. Sajdak (POK t. 20), Poznań 1947. - Zosimos, Nowa historia, tłum. H. Cichocka, Warszawa 1993. SERIE WYDAWNICZE: - Ojcowie Żywi, red. M. Starowieyski, t. 1, Kraków 1978- - Patrologiae cursus completus. Series Latina, ed. J. P. Migne, vol. 1-222, Paris 1878-1890. - Pisma Ojców Kościoła (POK), red. J. Sajdak, t. 1-27, Poznań 1924-1971. - Pisma Starochrześcijańskich Pisarzy (PSP), red. E. Stanula [i in.], t. I, Warszawa 1969- - Studia Antiqvitatis Christiane, red. W. Myszor [i in.], t. 1, Warszawa 1977- - Vox Patrum, red. S. Longosz [i in.], t. 1, Lublin 1981- - Źródła Myśli Teologicznej, red. A. Baron, T. Górski [i in.], t.1, Kraków 1996. OPRACOWANIA: - Alfoldy G., Historia społeczna starożytnego Rzymu, Poznań 1991. - Altaner B., Patrologia - życie, pisma i nauka Ojców Kościoła, Warszawa 1990. - Brown P., Świat późnego antyku. Od Marka Aureliusza do Mahometa, Warszawa 1991. - Bober A., Antologia Patrystyczna, Kraków 1965. - Campenhansen H., Ojcowie Kościoła, Warszawa 1967. - Carcopino J., Życie codzienne w Rzymie w okresie rozkwitu cesarstwa, Warszawa 1970. - Cytowska M., Literatura rzymska okresu cesarstwa. Autorzy chrześcijańscy, Warszawa 1994. - Fontaine J., Chrześcijańska literatura łacińska - rys historyczny, Tarnów 1997. - Gilson E., Historia filozofii chrześcijańskiej w wiekach średnich, Warszawa 1966. - Hamman A.: Portrety Ojców Kościoła, Warszawa 1978; - Życie codzienne pierwszych chrześcijan, Warszawa 1990; - Życie codzienne w Afryce Północnej w czasach św. Augustyna, Warszawa 1989. - Jaczynowska M., Religie świata rzymskiego, Warszawa 1990. - Kelly John N. D., Początki doktryny chrześcijańskiej, Warszawa 1988. - Klauck H. J., Wczesnochrześcijańska wspólnota Kościelna, Kraków 1995. - Marrou H. I., Zmierzch Rzymu, czy późna starożytność III-VI w., Warszawa 1997. - Marsh H., Czy ty jesteś królem? Dzieje Chrystusa na tle historycznego konfliktu pomiędzy cesarstwem rzymskim a judaizmem, Warszawa 1980. - Michalski M., Antologia literatury patrystycznej, Warszawa 1975. - Padovese L., Wprowadzenie do teologii patrystycznej, Kraków 1994. - Pietras H., By nie milczeć o Bogu. Zarys teologii Ojców Kościoła, Kraków 1991. - Quispel G., Gnoza, Warszawa 1988. - Rahner H., Kościół i państwo we wczesnym chrześcijaństwie, Warszawa 1986. - Rops D.: Kościół pierwszych wieków, Warszawa 1969; - Kościół wczesnego średniowiecza, Warszawa 1969. - Sajdak J., Tertulian-czasy, życie, dzieła, Poznań 1949. - Schenk W., Liturgia sakramentów świętych, Opole 1964. - Simon M., Cywilizacja wczesnego chrześcijaństwa, Warszawa 1979. - Słownik Wczesnochrześcijańskiego Piśmiennictwa, red. M. Starowieyski, Poznań 1971. - Starowieyski M., Sobory niepodzielonego Kościoła, Tarnów 1994. - Śrutwa J., Chrześcijanie w służbie tego świata. Wizja Tertuliana i św. Augustyna, [w:] Chrześcijanie a życie publiczne w Cesarstwie Rzymskim III-IV w., Lublin 1988, s. 71-94. - Wagner J., Ideały społeczne wczesnego chrześcijaństwa, „Życie i Myśl” 12 (1962), s. 67-94. - Wielgus S., Badania nad Biblią w starożytności i średniowieczu, Lublin 1990. - Winniczuk L.: Ludzie, zwyczaje i obyczaje starożytnej Grecji i Rzymu, Warszawa 1985; - Winniczuk L., Pliniusz Młodszy w świetle swoich listów i mów, Warszawa 1987. - Wipszycka E., Kościół w świecie późnego antyku, Warszawa 1994; - Prześladowania w państwie rzymskim [w:] Męczennicy, (OŻ t. IX), Kraków 1991, s. 16-83. - Vipper J. R., Rzym i wczesne chrześcijaństwo, Warszawa 1960. - Żywczyński M.: Kościół i społeczeństwo pierwszych wieków, Warszawa 1985 |
W cyklu 2026/2027-Z:
1. epoka apostolska (30–140 r.) Henryk J. Muszyński, Znaczenie judeochrześcijańskich korzeni i świadectwa chrześcijan o korzeniach żydowskich dla integralnego zrozumienia przesłania biblijnego, „Chrześcijaństwo-Świat-Polityka. Zeszyty Społecznej Myśli Kościoła” 22 (2018) s. 17-37, Instytut Nauk o Polityce i Administracji Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. DOI: 10.21697/CSP.2018.22.1.01. 2. Kościół antiocheński i rozwój chrześcijaństwa w świecie pogańskim 3. Kościół w Rzymie – stolicy Cesarstwa 4: Kościół w epoce Ojców Apostolskich 5.: Wewnętrzne umocnienie Kościoła w II i III wieku 6. Apologetyka II/III w. 7. Umocnienie nauki kościelnej: teologia III wieku 8. Umocnienie instytucji i życia chrześcijańskiego w III w 9. Zwycięskie zmagania Kościoła 10. Chrześcijańscy władcy i rozwój misji Kościoła 11. Teologowie złotego wieku – od Nicei do Konstantynopola 12. Mnisi w Kościele 13. Człowiek i łaska Boża oraz rozwój struktur Kościoła 14. Laicy i życie chrześcijańskie 15. Sacerdotium i imperium 16. Kościoły narodowe i misje 17. Klasztory, rozwój monastycyzmu i przemiany Kościoła na Zachodzie 18. Średniowieczny przełom |
Uwagi
|
W cyklu 2026/2027-Z:
obecność na ćwiczeniach obowiązkowa |
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: