Religiologia i dialog międzyreligijny T-KAP-AFI>relidi-w-8

Tematyka wykładu obejmuje następujące zagadnienia:
I. ZAGADNIENIA WSTĘPNE
1. Badania nad religią a teologia
– Wyodrębnienie „religii” jako przedmiotu badań (pojęcie „religii”). Początki badań nad „religią”.
– Teologia – religioznawstwo – religiologia.
– Dyscypliny zajmujące badaniami nad religią i ich uwarunkowania
2. Problem definicji i genezy religii
– Kwestia definicji „religii”.
– Problem genezy religii.
3. Zjawisko religii
– Klasyczne podziały religii.
– Zasadnicze elementy religii
II. CZTERY WIELKIE „RELIGIE ŚWIATA” A CHRZEŚCIJAŃSTWO
4. Judaizm
– geneza i podstawowe nurty judaizmu rabinicznego;
– zasadnicze cechy judaizmu (doktryna, praktyka);
– apendyks: Żydzi w Polsce.
5. Chrześcijaństwo a judaizm
– krótka historia relacji
– dialog: dokumenty, przesłanki, aktualne nauczanie
– punkty sporne
6. Islam
– geneza islamu i jego główne nurty
– zasadnicze cechy islamu (doktryna, praktyka)
7. Chrześcijaństwo a islam
– krótka historia relacji
– dialog: dokumenty, przesłanki, aktualne nauczanie
– punkty sporne
8. Hinduizm
– problem określenia „hinduizmu”
– geneza i główne formy religii hinduistycznych
– zasadnicze cechy religii hinduistycznych (doktryna, praktyka)
9. Buddyzm
– problem określenia buddyzmu
– geneza i główne formy buddyzmu
– zasadnicze cechy religii hinduistycznych (doktryna, praktyka)
10. Chrześcijaństwo a hinduizm, chrześcijaństwo a buddyzm
– krótka historia relacji
– dialog: dokumenty, przesłanki, aktualne nauczanie
– punkty sporne
III. PODSTAWY TEOLOGII RELIGII I DIALOGU MIĘDZYRELIGIJNEGO
11. Zarys historii katolickiej refleksji nad relacją do wyznawców religii niechrześcijańskich
– teologia religii jako dyscyplina
– modele: ekskluzywizm, inkluzywizm, pluralizm
– adagium extra Ecclesiam nulla salus
– historia rozwoju relacji przed Soborem Watykańskim II
12. Nauczanie Soboru Watykańskiego II o religiach niechrześcijańskich i jego recepcja
– religie niechrześcijańskie w dokumentach Soboru
– recepcja posoborowa (nauczanie papieskie, problem teologii pluralistycznej i dyskusja wokół Dominus Iesus; aktualne problemy)
13. Podstawy dialogu międzyreligijnego
– podstawy teologiczne
– aktualne nauczanie i praktyka (dokumenty instytucje)
– „dialog doświadczenia” (monastyczny dialog międzyreligijny)
14. Teologia Objawienia a religie niechrześcijańskie
– związek teologii Objawienia z podejściem do religii niechrześcijańskich
– różne ujęcia
– specyfika chrześcijaństwa.
15. Temat dodatkowy: „Religia rozproszona”
– sekularyzacja, „invisible religion”
– nowe ruchy religijne
– nurty „nowej duchowości”

Literatura podstawowa:
– Wąsek D., M. Gilski, T. Huspekova, Nostra aetate: Sobór Watykański II o religiach niechrześcijańskich, Kraków 2025.
– Tworuschka M., U. Tworuschka, Religie świata: Historia, doktryna, współczesność, Warszawa 2010.
– Kubacki Z., Wprowadzenie do teologii religii, Warszawa 2018.
– Kościelniak K., Chrześcijaństwo w spotkaniu z religiami świata, Kraków 2006.
– Wierzbicki A.M., Chrześcijanie i Żydzi – więcej niż dialog międzyreligijny w: G. Ryś et al., Kościół katolicki wobec Żydów i judaizmu…, Kraków 2025: 319-345.

Literatura uzupełniająca:
– Bronk A., Podstawy nauk o religii, Towarzystwo Naukowe, Lublin 2003.
– Ledwoń I.S., "... i nie ma w żadnym innym zbawienia". Wyjątkowy charakter chrześcijaństwa w teologii posoborowej, Lublin 2006.
– Huspeková T., Miejsce refleksji o religii w ramach nauk teologicznych [w:] Huspeková T., Teologia w kontekście antropologii religii: Dialog z myślą Bensona Salera, Kraków 2022: 36-80.
– Widengren G., Bleeker C.J., Historia religionum: Handbook for the history of religions (I-II), Leiden 1969.
– Zimoń H. (red.), Religia w świecie współczesnym, Lublin 2010.