Wykład monograficzny: dr Chramiec TH-SM>wykmonChramiec
Podczas wykładów omawiane są zagadnienia dotyczące dziejów polskiego muzealnictwa, ze szczególnym naciskiem na okres dwudziestolecia międzywojennego. Zaprezentowane są także kierunki, jakimi podążały kolekcje historyczno-artystyczne w procesie kształtowania się muzeów publicznych. Wykłady w trakcie semestru prowadzone są w oparciu o następujące tematy:
- protoplaści muzealnictwa polskiego (Świątynia Sybilli i Dom Gotycki w Puławach, kolekcja Tadeusza Czackiego w Porycki, kolekcja Jana Henryka Dąbrowskiego w Winnogórze, zbiory Warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Arkadia koło Nieborowa, zbiory uniwersyteckie: Uniwersytetu Józefińskiego, Szkoły Głównej Koronnej – później gabinetów Uniwersytetu Jagiellońskiego, kolekcja x. Michała Sołtyka)
- metodologia badań nad muzealnictwem polskim do 1939 r. (rodzaje i charakter źródeł, stan badań)
- muzea powstałe na gruncie kolekcji prywatnych i rodowych (m. in. muzea ordynackie Krasińskich i Zamoyskich, zbiory Raczyńskich, Działyńskich, Czartoryskich i in.)
- starożytnictwo i pierwsze polskie wystawy starożytności
- zbiory polskich emigrantów, polskie kolekcje na obczyźnie (wiedeńska kolekcja Karola Lanckorońskiego, zbiory Adolfa Cichowskiego, Muzeum Polskie w Raperswilu, Hotel Lambert, Biblioteka Polska w Paryżu, Muzeum Adama Mickiewicza), akcenty polskie na wystawach powszechnych
- procesy kształtowania się muzeów narodowych
- typologia muzeów w ostatnich dekadach XIX i w pierwszej poł. XX w.
- aspekty prawne dla muzeów publicznych po 1918 r.
- muzea regionalne i organizacje krajoznawcze w Polsce – cele, charakterystyka, funkcjonowanie
- profesjonalizacja zawodu muzealnika – biografie muzealników i szczególnie zasłużonych osobistości dla muzealnictwa polskiego (w wyborze)
- organizacje i towarzystwa zrzeszające muzea w Polsce i na świecie
- stan muzealnictwa polskiego w przededniu drugiej wojny światowej, procesy i zabezpieczenie muzeów na wypadek sytuacji kryzysowych.
Koordynatorzy przedmiotu
Tryb zajęć
Efekty kształcenia
Cykl wykładów pogłębi i znacznie rozszerzy wiedzę uczestników w zakresie rodzimego muzealnictwa i muzeologii, które omawiane są stosunkowo oględnie podczas kursowych wykładów kierunkowych na historii sztuki, ochronie dóbr kultury i turystyce historycznej. Przekazywane podczas wykładu treści stanowić będą fundament do dalszego, samodzielnego poszerzania wiedzy z zakresu badań źródłowych nad dziejami i zasobami muzeów. Znajomość tych treści, wraz z praktyką, jest niezbędna do podjęcia ścieżki zawodowej muzealnika i zawodów pokrewnych (w zakresie naukowym i merytorycznym). Przydatna będzie także w archiwistyce, zabytkoznawstwie, dziedzinach z zakresu ochrony dóbr kultury oraz w badaniach proweniencyjnych.
Kryteria oceniania
Kryteriami warunkującymi uzyskanie pozytywnej oceny są:
- Uczestnictwo w wykładach – dopuszczalne są dwie nieobecności.
- Prezentacja.
Literatura
Bujak Jan, Muzealnictwo etnograficzne w Polsce (do roku 1939), Warszawa-Kraków 1975.
Chwalewik Edward, Zbiory polskie. Archiwa, biblioteki, gabinety, galerie, muzea i inne zbiory pamiątek przeszłości w ojczyźnie i na obczyźnie w porządku alfabetycznym według miejscowości ułożone. Tom I A–M, Warszawa-Kraków 1926; Tom II N–Ż, Warszawa-Kraków 1927.
Gluziński Wojciech, U podstaw muzeologii, Warszawa 1980.
Krzemińska Maria, Muzeum sztuki w kulturze polskiej, Warszawa 1987.
Malinowski Kazimierz, Prekursorzy muzeologii polskiej, Poznań 1970.
Manikowska Ewa, Fedorowicz-Jackowska Aleksandra, Kłudkiewicz Kamila, Walanus Wojciech, Woźny Marzena, Porządek dziedzictwa w XIX wieku. Polskie pojęcia i wyobrażenia, Warszawa 2023.
Mansfeld Bogusław, Muzea na drodze do samoorganizacji. Związek Muzeów w Polsce w latach 1914–1951, Warszawa 2000.
Mikocki Tomasz, Najstarsze kolekcje starożytności w Polsce (lata 1750–1830), Wrocław 1990.
Miłośnictwo rzeczy. Studia z historii kolekcjonerstwa na ziemiach polskich w XIX wieku, red. Kamila Kłudkiewicz, Michał Mencfel, Warszawa 2014 [wybrane teksty].
Muzea regionalne. Ich cele i zadania, Warszawa 1928.
Muzealnictwo, red. Komornicki Stefan, Dobrowolski Tadeusz, Kraków 1947.
Polskie muzealnictwo w okresie międzywojennym, red. Adam Degler, Wrocław 2024 [wybrane teksty].
Pomian Krzysztof, Muzeum. Historia światowa. Tom 3. Na podbój świata 1850–2020, tłum. Tomasz Stróżyński, Gdańsk 2024.
Rosset Tomasz de, „By skreślić historię naszych zbiorów”. Polskie kolekcje artystyczne, Toruń 2021.
Rosset Tomasz de, Polskie kolekcje i zbiory artystyczne we Francji w latach 1795–1919. Między „skarbnicą narodową” a galerią sztuki, Toruń 2005.
Słownik encyklopedyczny muzeologii, red. Desvallées André, Mairesse Francois, wyd. pol. Folga-Januszewska Dorota, tłum. Bartkiewicz Katarzyna, Warszawa 2020.
Treter Mieczysław, Muzea współczesne. Studium muzeologiczne. Początki, rodzaje, istota i organizacja muzeów. Publiczne zbiory muzealne w Polsce i przyszły ich rozwój, Kijów 1918.
Żygulski Zdzisław, Muzea na świecie. Wstęp do muzealnictwa, Warszawa 1982.
Bazy internetowe:
Muzeum w polskiej kulturze pamięci (do 1918 r.). Wczesne instytucje muzealne wobec muzeologii cyfrowej: https://muzeumpamieci.umk.pl/
Polskie muzea w dwudziestoleciu międzywojennym. Dokumentacja i naukowe opracowanie materiałów do dziejów polskiego muzealnictwa w latach 1918–1939: https://muzea2rp.amu.edu.pl/
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: